شیعه نیوز | مکملهای آهن نخستین گزینه درمان کمبود آهن هستند، اما گاهی با وجود مصرف منظم آنها، سطح آهن خون افزایش پیدا نمیکند. متخصصان میگویند عواملی مانند خونریزی مزمن، اختلالات گوارشی، مصرف برخی داروها و حتی زمانبندی نادرست مصرف مکمل میتوانند در این موضوع نقش داشته باشند.
به گزارش «شیعه نیوز»، مکملهای آهن یکی از اصلیترین روشهای درمان کمبود آهن هستند، اما در برخی افراد، با وجود مصرف منظم این مکملها، سطح آهن خون همچنان پایین باقی میماند.
متخصصان میگویند دلایل مختلفی از جمله خونریزی مزمن، اختلال در جذب آهن، برخی بیماریها، مصرف داروها یا حتی کیفیت مکمل میتوانند مانع اثربخشی درمان شوند.
۱. خونریزی مزمن
از دست دادن مداوم خون یکی از مهمترین دلایل کاهش ذخایر آهن بدن است.
قاعدگیهای شدید در زنان، خونریزیهای دستگاه گوارش ناشی از زخم معده، پولیپ یا سرطان روده بزرگ و حتی مصرف مکرر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن میتوانند باعث کاهش مداوم آهن شوند.
در چنین شرایطی، تا زمانی که علت خونریزی درمان نشود، مصرف مکمل بهتنهایی ممکن است کافی نباشد.
۲. اختلال در جذب آهن
برخی بیماریهای گوارشی مانند بیماری سلیاک، بیماریهای التهابی روده (IBD) و برخی اختلالات معده و روده، جذب آهن را کاهش میدهند.
این بیماریها با آسیب به مخاط روده یا تغییر عملکرد دستگاه گوارش، مانع جذب مناسب آهن از غذا و مکمل میشوند.
۳. جراحی چاقی
افرادی که تحت جراحیهای کاهش وزن قرار گرفتهاند، بهویژه جراحیهایی که بخشی از روده باریک را دور میزنند، ممکن است آهن را بهخوبی جذب نکنند؛ زیرا دوازدهه، مهمترین محل جذب آهن، از مسیر عبور غذا حذف میشود.
۴. اختلالات هورمونی و التهاب
هورمونی به نام هپسیدین (Hepcidin) که در کبد تولید میشود، نقش اصلی را در تنظیم جذب آهن بر عهده دارد.
در زمان عفونتها یا بیماریهای التهابی، میزان این هورمون افزایش مییابد و میتواند جذب و آزادسازی آهن از ذخایر بدن را کاهش دهد؛ موضوعی که در نهایت به کمبود آهن منجر میشود.
۵. روش نادرست مصرف مکمل
برخی مواد غذایی و مکملها جذب آهن را کاهش میدهند.
متخصصان توصیه میکنند:
مکمل آهن را همزمان با لبنیات یا مکمل کلسیم مصرف نکنید و حداقل دو ساعت فاصله بین آنها رعایت کنید.
نوشیدن چای یا قهوه تا یک تا دو ساعت پس از مصرف مکمل آهن یا وعده غذایی حاوی آهن به تعویق بیفتد، زیرا این نوشیدنیها جذب آهن را کاهش میدهند.
۶. مصرف برخی داروها
داروهای مهارکننده پمپ پروتون مانند امپرازول و لانزوپرازول که برای درمان رفلاکس و زخم معده استفاده میشوند، اسیدیته معده را کاهش میدهند و در صورت مصرف طولانیمدت، ممکن است جذب آهن را مختل کنند.
در صورت نیاز به مصرف این داروها، بهتر است بین مصرف آنها و مکمل آهن دستکم دو ساعت فاصله باشد.
۷. کیفیت پایین مکمل
همه مکملهای آهن کیفیت یکسانی ندارند.
اگر با وجود مصرف منظم مکمل، آزمایشها بهبودی را نشان نمیدهند، ممکن است کیفیت یا نوع فرآورده مناسب نباشد. در این شرایط، بهتر است با پزشک یا داروساز درباره تغییر برند یا نوع مکمل مشورت شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
علائم شایع کمبود آهن شامل:
ضعف و بیحالی
خستگی شدید
سردرد
کاهش تمرکز
سندرم پای بیقرار
تحریکپذیری
در بیشتر افراد، سطح آهن پس از حدود دو ماه مصرف منظم مکمل شروع به بهبود میکند، اما برای تکمیل ذخایر آهن بدن معمولاً باید مصرف مکمل ۶ تا ۱۲ ماه ادامه یابد.
اگر با وجود مصرف صحیح مکمل آهن به مدت ۴ تا ۶ ماه همچنان علائم ادامه داشت یا نتایج آزمایش تغییری نکرد، لازم است برای بررسی علت زمینهای و تنظیم درمان به پزشک مراجعه شود.