به گزارش «شیعه نیوز»، شناخت اوصاف خداوند و ویژگیهای دنیا، زمینه انتخابی آگاهانه و خردمندانه میان آن دو را فراهم میسازد؛ تلاشی که حاصل آن میتواند نسبت انسان با دو محور «توحید» و «دنیا» را روشن سازد.
بیان اوصاف ششگانه خداوند و شش ویژگی دنیا، بخشی از خطبه امام علی(ع) در روز عید فطر است که سید رضی فرازهایی از آن را در نهجالبلاغه نقل کرده است.
به نظر میرسد تقابل این اوصاف ششگانه، شناخت روشنتر و عمیقتری از خداوند و دنیا در اختیار انسان قرار میدهد و او را به تأمل بیشتر و انتخابی آگاهانهتر میان این دو فرامیخواند.
در بخش ابتدایی این خطبه، امام علی(ع) خداوند را اینگونه حمد و ستایش میکند:
«الْحَمْدُ لِلّهِ غَیْرَ مَقْنُوط مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لَا مَخْلُوٍّ مِنْ نِعْمَتِهِ وَ لَا مَأْیُوسٍ مِنْ مَغْفِرَتِهِ وَ لَا مُسْتَنْکَفٍ عَنْ عِبادَتِهِ الَّذی لَا تَبْرَحُ مِنْهُ رَحْمَةٌ وَ لَا تُفْقَدُ لَهُ نِعْمَةٌ». خدای را سپاس که رحمتش را جای نومیدی نیست و نعمتش فراگیر است؛ به آمرزشش یأس راه ندارد و در بندگیاش عار و ننگی نیست؛ خدایی که رحمتش زایل نمیشود و نعمتش از میان نمیرود.
در فراز دیگری از این سخنان که سید رضی آن را در خطبه ۴۵ نهجالبلاغه آورده است، دنیا اینگونه توصیف میشود:
«وَ الدُّنْیا دارٌ مُنِیَ لَها الْفَناءُ وَ لِأَهْلِها مِنْهَا الْجَلاءُ وَ هِیَ حُلْوَةٌ خَضْراءُ وَ قَدْ عَجِلَتْ لِلطّالِبِ وَ الْتَبَسَتْ بِقَلْبِ النّاظِرِ». دنیا خانهای است که فنا بر آن مقدر شده و کوچیدن از آن برای ساکنانش حتمی است. در کامها شیرین و در نگاهها سبز و خرم است؛ بهسوی خواهانش شتابان میآید و محبت خود را در دل نظارهگرش جای میدهد.
امام علی(ع) پس از بیان اوصاف دنیا، شیوه صحیح مواجهه انسان با آن را چنین تبیین میکند:
«فَارْتَحِلُوا مِنْها بِاَحْسَنِ ما بِحَضْرَتِکُمْ مِنَ الزّادِ وَ لَا تَسْأَلُوا فیها فَوْقَ الْکَفافِ وَ لَا تَطْلُبُوا مِنْها اَکْثَرَ مِنَ الْبَلاغِ». از این دنیا با بهترین توشهای که فراهم کردهاید کوچ کنید؛ بیش از اندازه کفاف در آن نخواهید و فراتر از آنچه برای گذران زندگی لازم است، از آن طلب نکنید.
اکنون این انسان است که باید میان خداوند و دنیا دست به انتخاب بزند؛ از یکسو، وجودی که رحمتش نومیدکننده نیست، نعمتش فراگیر است، آمرزشش جای یأس ندارد، بندگیاش مایه عار و ننگ نیست، رحمتش زوال نمیپذیرد و نعمتش پایان نمییابد؛ وجودی که در معارف دینی با نام «الله» شناخته میشود.
از سوی دیگر، دنیایی قرار دارد که فنا و نابودی آن حتمی و کوچیدن انسان از آن اجتنابناپذیر است؛ بااینحال، همین دنیای موقت و فناپذیر، خود را در کام انسان شیرین، در نگاه او زیبا و در قلبش دلانگیز جلوه میدهد و با جذابیتهای فریبندهاش میکوشد دل او را به خود مشغول سازد.
در چنین موقعیتی، انسان باید با شناخت درست این دو حقیقت، یکی را بر دیگری ترجیح دهد و مسیر زندگی خود را بر اساس آن انتخاب کند.
طبیعی است که هر انسان خردمندی، امر پایدار را بر امر فناپذیر و نعمت همیشگی را بر زیبایی زودگذر ترجیح میدهد؛ به بیان دیگر، خداوند را بر دنیا مقدم میدارد.
چنین انتخابی مستلزم آن است که انسان دنیا را نه مقصد نهایی، بلکه وسیلهای برای فراهمساختن توشه آخرت بداند و در بهرهمندی از مواهب آن، به اصل «عفاف و کفاف» پایبند باشد؛ یعنی از دنیا بهاندازه نیاز بهره گیرد، بیآنکه دلبسته زیادهخواهی و فریبندگیهای آن شود.
انتهای پیام | https://www.shia-news.com/