شیعه نیوز | کاهش رفاه اقتصادی در سالهای اخیر، بخش بزرگی از طبقه متوسط ایران را به وضعیتی میانمرزی سوق داده است.
به گزارش «شیعه نیوز»، وضعیتی که نه ثبات معیشتی دارد و نه چشماندازی روشن، و پیامدهای آن فراتر از اقتصاد، به حوزه اجتماع و کنشهای عمومی رسیده است.
تحولات اقتصادی بیش از یک دهه گذشته، ساختار طبقاتی جامعه ایران را با دگرگونیهای جدی روبهرو کرده است.
افزایش هزینههای زندگی، کاهش قدرت خرید و افت مستمر درآمدهای واقعی، موجب شده بخشی از شهرنشینان تحصیلکرده که پیشتر در زمره طبقه متوسط قرار میگرفتند، به تدریج به لایهای جدید از فقر نزدیک شوند.
لایهای که در ادبیات اجتماعی از آن با عنوان «طبقه متوسط فقیر» یاد میشود.
بررسیهای اقتصادی منتشرشده در روزنامه دنیای اقتصاد نشان میدهد میانگین هزینههای مصرفی خانوارهای ایرانی به قیمت ثابت، در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ نهتنها افزایش نیافته، بلکه حدود ۱۰ درصد کاهش داشته است.
این افت مصرف در دهکهای پایینتر شدیدتر بوده و تنها دهک بالایی توانسته افزایش نسبی مصرف را حفظ کند؛ نشانهای روشن از تعمیق شکاف اقتصادی.
تحلیلهای مبتنی بر دادههای رسمی که از سوی نهادهایی مانند بانک جهانی منتشر شده، حاکی از آن است که کوچکشدن طبقه متوسط، آثار مستقیمی بر پویایی اجتماعی دارد.
در برخی مطالعات دانشگاهی نیز تأکید شده که اندازه طبقه متوسط ایران طی دهه گذشته بهطور محسوسی کاهش یافته و نسبت جمعیتی آن تقریباً به نصف رسیده است.
اهمیت این روند در آن است که طبقه متوسط همواره نقش پیشران فرهنگی و اجتماعی را ایفا کرده است؛ طبقهای با دسترسی بیشتر به آموزش، رسانه و نهادهای مدنی.
تضعیف این قشر، به معنای کاهش سرمایه اجتماعی و افزایش نارضایتیهای انباشته است؛ نارضایتیهایی که هم ریشه اقتصادی دارد و هم مطالبات فرهنگی و اجتماعی را در بر میگیرد.
بر اساس تحلیلهای منتشرشده در رسانههای اقتصادی و پژوهشی، اتکای صرف به سیاستهای حمایتی کوتاهمدت نمیتواند پاسخگوی این دگرگونی باشد.
جامعه ایران امروز با ترکیبی از فشار معیشتی و احساس نادیدهگرفتهشدن مطالبات روبهروست.
وضعیتی که بدون اصلاحات ساختاری و بازسازی اعتماد اجتماعی، میتواند پیامدهای گستردهتری در آینده به همراه داشته باشد.