شیعه نیوز | امیرکبیر چگونه کشته شد و چرا در کربلا دفن شد؟ نگاهی تاریخی به وصیت، محل دفن و متن سنگ قبر صدراعظم بزرگ قاجار خواهیم داشت.
به گزارش «شیعه نیوز»، میرزا محمدتقی خان فراهانی، مشهور به امیرکبیر، صدراعظم ایران در دوران ناصرالدین شاه، با اصلاحات گسترده خود، پایههای قدرت بسیاری از دربارنشینان و نفوذ بیگانگان را به لرزه درآورد. این تحرکات، دسیسههایی را از سوی مخالفان داخلی و خارجی شعلهور ساخت که سرانجام به برکناری، تبعید و در نهایت، یکی از غمانگیزترین فجایع تاریخ یعنی قتل او در حمام فین کاشان انجامید. در ادامه این بخش از نمناک به تشریح آخرین روزهای زندگی، چگونگی به شهادت رسیدن و ماجرای تکاندهنده انتقال پیکر ایشان به آستان حضرت سیدالشهداء (ع) در کربلا میپردازیم.
روز و لحظه مرگ امیر کبیر
میرزا محمدتقی خان فراهانی مشهور به امیر کبیر در دهم ژانویه 1852 میلادی برابر روز جمعه هفدهم ربیع الاول سال 1268 هجری قمری در حمام قصر فین کاشان به شهادت رسید.
قاتلان امیر کبیر که بودند؟
میرزا محمدتقی خان فراهانی توسط حاج علی خان نایب فراشخانه و میرغضب مخصوص و میرزا احمد نوکر حاج علی خان به قتل رسید.
حاج علی خان (حاجبالدوله)، پدر محمدحسن خان صنیعالدوله (اعتمادالسلطنه بعدی) و عبدالعلی خان ادیب الممالک بود.
چرا امیر کبیر را کشتند؟
قدرت امیر کبیر در اصلاحات کشور، موقعیت برخی از سفارت خانه ها و درباریان را متزلزل کرده بود، بنابراین آنها با متهم کردن امیرکبیر به داشتن انگیزه سلطنت، خواستار عزل و سپس مرگ وی شدند.
عزل امیرکبیر و تبعید او به کاشان
همکاری مهدعلیا مادر ناصرالدین شاه، اعتمادالدوله و میرزا آقاخان نوری با مخالفان، تأثیر تعیینکنندهای در عزل امیرکبیر داشت. ناصرالدین شاه با تحت تاثیر قرارگرفتن این استدلال و ترغیب افراد ذکر شده، حکم عزل امیرکبیر را در 19 محرم سال 1267ق به وی ابلاغ کرد.
چهار روز پس از آن، میرزا آقاخان نوری به سمت صدارت منصوب شد. دو روز پس از عزل ، امیرکبیر در تاریخ 25 محرم سال 1268 ق به کاشان تبعید شد. این تبعید 40 روز به طول انجامید.
نحوه مرگ امیر کبیر در حمام
امیرکبیر در بیستم دی ماه 1230 طبق عادت هر روز خود به هنگام صبح به همراه محافظان بیرون آمد.پس از کمی دور شدن، به دستور حاج علی خان در محاصره افراد او قرار گرفت. سپس جلوی دهان امیر را گرفته کشان کشان او را به حیاط مجاور آوردند و پس از بست دست و پاهای امیر ، رگ هر دو دست او را قطع کردند. بعد از گذشت مدتی که او را به حال خود گذاشته بودند در اثر خونریزی بسیار جان سپرد.
برای به قتل رساندن چندین روش که مد نظر قاتلین بود به امیر کبیر اعلام شد. خفه کردن با دست :مانند قائم مقام فراهانی که میرغضب ها او را با دست خفه کردند ؛ خوراندن دو لوله تریاک و قطع کردن رگ دست امیر کبیر راه سوم را انتخاب کرد. پس از زدن رگهای امیر ، پس از حدود یک ربع ساعت ، حاج علیخان که در زمره ی پست ترین افراد دربار بودبرای زودتر تمام شدن کار ،لگدی به سینه امیر زد و دستور داد لنگ حمام را در دهان امیر فرو کنند تا خفه شده و زودتر بمیرد.
مقتل امیرکبیر در حمام فین کاشان
قبر امیر کبیر کجاست؟
در ابتدا، امیرکبیر در گورستانی واقع در کاشان به خاک سپرده شد اما پس از مدتی پیکر امیر کبیر به کربلا منتقل شد. مرگ امیر کبیر در ۲۰ دی ۱۲۳۰ و زمانی که وی ۴۴ سال داشت، رخ داد.
چرا قبر امیر کبیر در کربلاست؟
امیر کبیر وصیت کرده بود او را در کربلا دفن کنند. چند ماه بعد از دفن پیکر امیر کبیر در کاشان، با تلاش همسرش عزتالدوله، پیکر ایشان به کربلا منتقل شد. پیکر امیرکبیر در اتاقی به خاک سپرده شد که در آن به سوی صحن امام حسین (علیهالسلام) باز میشود.
قبر امیر کبیر در کجای کربلاست؟
محل دقیق مزار امیر در حجره جنوب شرقی صحن ، یا حیاط مسقف شده فعلی حرم سید الشهدا ، قرار دارد . به عبارت دیگر کسانی که در صف نخست نماز جماعت، در مکان مسقف شده کنونی بایستند ، مرقد امیر در موازات شانه چپ آنها جای می گیرد. پس از مرمت های جدید ، سنگ مزاری برای ایشان ، روی دیوار حجره نصب شده است تا نشانی از آن بزرگ مرد باشد.
شعر سنگ قبر امیر کبیر
سروده ای زیبا بر روی سنگ مزار امیرکبیر در کربلا نوشته شده بود. شعری روی سنگ مزار امیرکبیر که در آن زمان انگاشته شده بود گواه بر شهادت و سعادت او در آسمان ، و جهنمی بودن قاتلانش می باشد.
آه که در این جهان دون، از صدمات این غما
عالم روز واپسین، گشت عیان به عالما
خاک ملال از جهان، رفت به هفتمآسمان
رفت به گلشنِ جنان، وارثِ آصفِ جما
کارگشای متقی، حارسِ ملک دین، تقی
آنکه زسهم او شقی، شد بسوی جهنما
رادامیرِ دادخواه، میرِ جهانیانپناه
آنکه بسوخت نظم او، خَرگهِ تُرک و دیلما
دولتِ خسروِ عجم، کرد چنان بری زغم
کز کف دیو، دست جم، بازگرفت خاتما
تیغِ یلانِ تیزرو، ماند بهکف چو ماهِ نو
رفت به قلعهای گرو، نیزه و گُرزِ رُستما
آه زچرخِ واژگون، کز حرکات بیسکون
کرد به خاک سرنگون، سروِ سهی، دمادما
خاصهاتابکِ زَمَن، بندۀ خاص ذوالمنن
کرد سیاه، تن به تن، رستم و سام و نِیرما
دادگری بنای او، ابرِ کرم، عطای او
شعر من و ثنای او، هست چه قطره و یما
بست چه بار زین سفر، روحِ امیرِ نامور
شد مدار تا مدر، ماه صفر، محرما
هاتفِ رحمت خدا، خواند به گوش، این ندا
کز در بندگی درا، تا که شوی مکرما
سال وفات او ز غم، کِلکِ سرور، زد رقم
گفت که بی زیاد و کم، آهِ امیر اعظما
بازسازی قبر امیر کبیر
طی سالیان بعد ،هنگامی که باقرخان کاظمی وزیر مختار وقت ایران در عراق در دوران سلطنت رضاشاه به کربلا رفت، وضعیت اسفناک رواق ها و اتاق هایی که جنازه بعضی از سلاطین و بزرگان و علمای بزرگ ایران در آنها مدفون هستند را مشاهده کرد.
مبالغ ارسالی توسط ایران به بازماندگان عراق حیف و میل می شد و مزار امیرکبیر در وضعیتی نامناسب قرار داشت. او تصمیم به تعمیر و نظافت مقبره گرفت و آن اتاقی را که تبدیل به قهوه خانه ای کثیف و پر از زباله شده بود ، به طوری که روی مزارها از شدت گرد و غبار خوانده نمی شدند را پاک سازی کرد. سنگ ها را شستند، اتاق را سفید کردند و چراغ برق کشیدند . به طوری که ظاهر آبرومند جدید آن باعث تمجید و تحسین عموم ایرانیان گردید .
پشیمانی ناصرالدین شاه از کشتن امیرکبیر
گفته می شود ناصرالدین شاه از قتل امیر کبیر پشیمان شده بود، او در سفر کربلای خود به سال 1287 هجری قمری از مزار امیرکبیر دیدن کرد و برای قربانی سال های جوانی و جهالت خود فاتحه ای خواند.
قبر کدام سلاطین قاجار در کربلاست؟
قبور سلاطین قاجار از قبیل مقبره آقامحمدخان قاجار موسس سلسله قاجار در نجف و قبور مظفرالدین شاه و محمدعلی شاه و سلطان احمدشاه در رواق کوچکی پشت مسجد بزرگ حضرت سیدالشهدا در کربلا است.
میرزا احمد خان امیرزاده ساعدالملک پسر امیرکبیر و برادرش میرزا حسن خان وزیر نظام نیز در کربلا و کنار امیر کبیر مدفون شده اند.
واکنشهای خارجی به قتل امیر کبیر
پس از قتل امیرکبیر ، کلنل شیل مزدورانه از این قتل فجیع ابراز تاسف کرد. پالمرستون وزیر خارجه وقت انگلستان و از دشمنان سرسخت امیرکبیر بود که در آن زمان از مقام خود برکنار شده و در کابینه جدید لرد ماموری وزیر جدید خارجه و از احزاب مخالف به مقام رسیده بود ، طی نامه ای به وزیر مختار انگلیس در ایران از تنفر شدید خود و کابینه جدید انگلستان نسبت به این جنایت وحشتناک صحبت کرد.
به نوشته فریدون آدمیت ، ابراز تاسف و تنفر دولت انگلستان از قتل شنیع امیرکبیر ارتباطی به پالمرستون نداشته و تنها هدف وزیر خارجه جدید انگلستان ، ممانعت ناصرالدین شاه از کشتن عباس میرزا برادر کوچکتر ناتنی خود بوده است که انگلستان او را تحت حمایت خود قرار داده بود چرا که در تهران شایع شده بود مهد علیا مادر ناصرالدین اصرار دارد که این شاهزاده کم سن و سال را که فرزند هووی او خدیجه خانم بوده است را به سرنوشت امیرکبیر دچار کند.