شیعه نیوز | بسیاری از مردم تصور میکنند بلند کردن اجسام سنگین مهمترین یا تنها عامل ایجاد فتق است؛ اما واقعیت این است که عوامل مختلفی از جمله ضعف دیواره شکم، افزایش سن، سرفه مزمن و حتی جراحیهای قبلی میتوانند در ایجاد فتق نقش داشته باشند.
به گزارش «شیعه نیوز»، متخصص ارشد جراحی لاپاروسکوپی، لیزر و جراحی عمومی در درباره رایجترین باورهای اشتباه درباره فتق توضیح میدهد.
فتق زمانی ایجاد میشود که بخشی از بافت داخلی بدن از طریق یک ناحیه ضعیف در عضلات یا بافتهای همبند بیرون بزند. هم وجود این ضعف و هم افزایش فشار داخل شکم میتوانند در ایجاد فتق نقش داشته باشند.
باور غلط اول: بلند کردن اجسام سنگین همیشه باعث فتق میشود
واقعیت: بلند کردن اجسام سنگین میتواند خطر فتق را افزایش دهد، اما بهتنهایی لزوماً باعث ایجاد فتق نمیشود.
هنگام بلند کردن یک جسم سنگین، فشار داخل شکم افزایش پیدا میکند. اگر از قبل ناحیهای ضعیف در دیواره شکم وجود داشته باشد، این فشار میتواند باعث شود بافت از آن قسمت بیرون بزند و برآمدگی ایجاد شود.
به گفته دکتر دامیجا، فعالیتهای مکرری که فشار داخل شکم را افزایش میدهند، از جمله بلند کردن اجسام سنگین، میتوانند در ایجاد برخی انواع فتق نقش داشته باشند.
با این حال، هر فردی که اجسام سنگین بلند میکند دچار فتق نمیشود. سن، استحکام بافتها، سابقه جراحی و سایر عوامل سلامتی نیز میتوانند بر احتمال ابتلا تأثیر بگذارند.
باور غلط دوم: فتق فقط برای افرادی اتفاق میافتد که کار فیزیکی انجام میدهند
واقعیت: افراد با سبکهای زندگی کاملاً متفاوت ممکن است به فتق مبتلا شوند.
برخی افراد از بدو تولد در دیواره شکم خود ناحیهای ضعیف دارند. برای مثال، فتق کشاله ران غیرمستقیم ممکن است زمانی ایجاد شود که یک مجرای موجود در دیواره شکم که باید پیش از تولد بسته شود، باز باقی بماند.
این فتق ممکن است تا سالها بعد هیچ علامت واضحی ایجاد نکند.
برخی انواع دیگر فتق نیز با ضعیف شدن بافتها در اثر افزایش سن ایجاد میشوند. بنابراین، حتی فردی که هرگز کار سنگین یا فعالیت بدنی شدید انجام نداده است نیز ممکن است دچار فتق شود.
باور غلط سوم: فتق در اثر یک بار بلند کردن ناگهانی جسم سنگین ایجاد میشود
واقعیت: یک حرکت ناگهانی ممکن است ضعف قبلی را آشکار کند، نه اینکه تمام مشکل را از صفر ایجاد کند.
ممکن است فرد هنگام بلند کردن یک جسم سنگین ناگهان متوجه برآمدگی یا درد شود و تصور کند فتق دقیقاً در همان لحظه ایجاد شده است.
اما در برخی موارد، افزایش ناگهانی فشار داخل شکم باعث میشود بافت از ناحیهای که از قبل ضعیف بوده بیرون بزند.
به همین دلیل ممکن است فتق ظاهراً بهطور ناگهانی ظاهر شود، در حالی که ضعف زمینهای دیواره شکم مدتها وجود داشته است.
باور غلط چهارم: فتق فقط به دلیل ضعیف بودن عضلات ایجاد میشود
واقعیت: استحکام بافتهای همبند نیز اهمیت زیادی دارد.
دیواره شکم از عضلات و بافتهای همبندی تشکیل شده که به نگه داشتن اندامهای داخلی در جای خود کمک میکنند.
دکتر دامیجا توضیح میدهد که برخی افراد بهطور طبیعی بافت همبند ضعیفتری دارند یا عوامل ژنتیکی باعث میشود بیشتر در معرض ابتلا به فتق کشاله ران باشند.
این موضوع توضیح میدهد چرا دو نفر که فعالیت فیزیکی مشابهی دارند، ممکن است شرایط متفاوتی پیدا کنند؛ یکی دچار فتق شود و دیگری نه.
باور غلط پنجم: اگر فتق درد نداشته باشد، خطرناک نیست
واقعیت: شدت درد معیار مناسبی برای تعیین شدت فتق نیست.
برخی فتقها در ابتدا هیچ دردی ایجاد نمیکنند و ممکن است به مرور زمان، بهخصوص در صورت درمان نشدن، بزرگتر یا مشکلساز شوند.
بنابراین، فتق باید صرفنظر از دردناک یا بدوندرد بودن، جدی گرفته شود. بدون درد بودن به این معنا نیست که بیماری نمیتواند پیشرفت کند.
فتقها معمولاً خودبهخود بهبود پیدا نمیکنند و در برخی موارد ممکن است با گیر افتادن بافت و اختلال در جریان خون، عوارض جدی ایجاد کنند.
چه عوامل دیگری خطر فتق را افزایش میدهند؟
بلند کردن اجسام سنگین تنها یکی از عواملی است که میتواند فشار روی دیواره شکم را افزایش دهد. عوامل دیگری نیز میتوانند خطر فتق را بیشتر کنند:
سرفه مزمن: سرفه مداوم، از جمله سرفه مرتبط با مصرف سیگار، میتواند بارها فشار داخل شکم را افزایش دهد و در ایجاد یا تشدید فتق کشاله ران نقش داشته باشد.
یبوست و زور زدن هنگام دفع: زور زدن مکرر هنگام اجابت مزاج نیز فشار بیشتری به نواحی ضعیف دیواره شکم وارد میکند.
بارداری: بارداری فشار بیشتری بر دیواره شکم وارد میکند و با برخی انواع فتق ارتباط دارد.
جراحی قبلی شکم: جراحی شکم میتواند بخشی از دیواره شکم را ضعیف کند و زمینه را برای ایجاد فتق برشی فراهم کند.
افزایش سن: عضلات و بافتهای همبند با گذشت زمان ضعیفتر میشوند و به همین دلیل احتمال ابتلا به برخی انواع فتق افزایش مییابد؛ حتی در افرادی که فعالیت بدنی شدید ندارند.
چگونه میتوان خطر فتق را کاهش داد؟
همیشه نمیتوان از ایجاد فتق جلوگیری کرد، بهخصوص اگر فرد از ابتدا ضعف طبیعی در دیواره شکم داشته باشد. با این حال، کاهش فشار و کشش غیرضروری روی دیواره شکم میتواند به کاهش خطر کمک کند.
هنگام بلند کردن اجسام سنگین، از تکنیک صحیح استفاده کنید و بیشتر از توان خود وزنه بلند نکنید.
یبوست را کنترل کنید و برای درمان سرفههای طولانیمدت اقدام کنید.
حفظ وزن سالم میتواند در کاهش خطر برخی انواع فتق مؤثر باشد.
افرادی که مرتباً وزنه میزنند لزوماً نباید ورزش را کنار بگذارند.
مهم این است که تکنیک صحیح داشته باشید، وزن وزنهها را بهتدریج افزایش دهید و در صورت مشاهده درد غیرمعمول یا برآمدگی جدید، آن را نادیده نگیرید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هرگونه برآمدگی قابل مشاهده در کشاله ران، شکم یا اطراف ناف باید توسط پزشک بررسی شود؛ بهخصوص اگر دردناک باشد یا هنگام سرفه، بلند کردن اجسام یا زور زدن بیشتر نمایان شود.
گاهی فتق ممکن است در داخل بدن گیر بیفتد یا جریان خون بافت گرفتار شده قطع شود. درد شدید یا رو به افزایش، تهوع، استفراغ، تورم شکم یا برآمدگی دردناکی که نمیتوان آن را به داخل برگرداند، علائم هشداردهندهای هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند.
حرف آخر
بلند کردن اجسام سنگین میتواند در ایجاد فتق نقش داشته باشد، اما اینکه آن را تنها عامل ایجاد فتق بدانیم، درست نیست.
فتق معمولاً حاصل ترکیبی از ضعف یک ناحیه از دیواره شکم و افزایش فشاری است که بافت را از آن قسمت ضعیف بیرون میراند. افزایش سن، ضعف ارثی بافتها، سرفه مزمن، یبوست، بارداری و جراحیهای قبلی نیز میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
بنابراین، فتق را نباید صرفاً بیماریای دانست که در اثر بلند کردن یک جسم سنگین ایجاد میشود.