شیعه نیوز | سال ۱۹۲۶ برای مسلمانان انگلستان اهمیت ویژه‌ای دارد، چرا که برای اولین بار صدای اذان از مناره‌های یک مسجد در لندن طنین انداز شد.
به گزارش «شیعه نیوز»، مسجد فضل لندن در سال ۱۹۲۶ میلادی، در مراسمی با حضور جمعی از مسلمانان، شخصیت‌های سیاسی و نمایندگان کشورهای مختلف افتتاح شد؛ رویدادی که با طنین نخستین اذان از مناره‌های این مسجد، به نقطه عطفی در تاریخ حضور اسلام در پایتخت انگلیس تبدیل شد. در این بخش، چکیده‌ای از شماره اکتبر ۱۹۲۶ نشریه «ریویو آو ریلیجنز/مطالعۀ ادیان»، را مشاهده می‌فرمایید.
افتتاح مسجد با کلید نقره‌ای
در این مراسم، مولانا عبدالرحیم درد، امام جماعت مسجد، پس از قرائت دعا و سرودی مذهبی، از خان بهادر شیخ عبدالقادر، حقوقدان، وکیل دادگستری و سیاستمدار هندی، خواست درهای مسجد را بگشاید. شیخ عبدالقادر با دریافت کلید نقره‌ای، آن را در قفل چرخاند و گفت: «به نام خدای مهربان، این خانه عبادت را می‌گشایم.» پس از باز شدن درها، فضای داخلی مسجد با دیوارهای ساده و گنبدی بر فراز آن نمایان شد. پنجره‌های بلند و باریک بنا نیز برای بهره‌گیری بیشتر از نور طبیعی در اقلیم کم‌آفتاب انگلیس طراحی شده بود.
پیام امام جماعت؛ مسجد، نماد وحدت و برادری
مولانا عبدالرحیم درد، امام جماعت مسجد، در سخنرانی خود، افتتاح مسجد را رویدادی منحصربه‌فرد خواند و گفت این بنا برای یاد خداوند و اظهار بندگی در برابر خالق هستی ساخته شده است. او تأکید کرد که انسان‌ها در پیشگاه خداوند، فارغ از تفاوت‌های سن، جایگاه، رنگ پوست و خاستگاه جغرافیایی، به وحدت و یگانگی می‌رسند. به گفته وی، مسجد تازه‌تأسیس نشانه‌ای از برادری انسان‌ها و یادآور این حقیقت است که تفاوت‌های ظاهری نباید زمینه‌ساز دشمنی و درگیری میان آنان شود.
امام جماعت مسجد در ادامه، با اشاره به اینکه اختلاف دیدگاه‌ها همواره در جوامع انسانی وجود داشته و خواهد داشت، تأکید کرد که تفاوت به‌خودی‌خود زیان‌بار نیست و می‌تواند زمینه پیشرفت باشد. او با استناد به تعالیم اسلامی، مشکل اصلی را تعصب و افراط در تأکید بر وحدت دانست که به عدم تحمل دیگران می‌انجامد. وی گفت آنچه جهان امروز بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، گسترش روحیه مدارا و سعه‌صدر است؛ به‌گونه‌ای که انسان‌ها با وجود اختلاف در باورها و دیدگاه‌ها، بتوانند با محبت و احترام متقابل در کنار یکدیگر زندگی کنند.
درهای باز مسجد به روی پیروان دیگر ادیان
مولانا عبدالرحیم درد با تأکید بر اینکه مسجد خانه خداست و به شخص یا گروه خاصی تعلق ندارد، اعلام کرد که هیچ‌کس نباید به دلیل اختلاف عقیده از ورود به آن محروم شود. او با اشاره به روایتی از زندگی پیامبر اسلام(ص) گفت که گروهی از مسیحیان برای گفت‌وگو درباره مسائل اعتقادی نزد پیامبر(ص) آمده بودند و هنگامی که زمان عبادتشان فرا رسید، پیامبر اجازه داد در همان مسجد نماز خود را به‌جا آورند. وی افزود که درهای این مسجد نیز به روی هر کسی که برای عبادت خداوند بیاید، باز خواهد بود؛ مشروط بر آنکه مقررات ضروری مسجد را رعایت کند و مانع عبادت دیگران نشود.
انتقاد از تعصب فرقه‌ای و دعوت به همکاری مسلمانان
در بخش دیگری از مراسم، شیخ عبدالقادر که خود به فرقه احمدیه تعلق نداشت، از پذیرش مسئولیت افتتاح مسجدی متعلق به این جماعت سخن گفت و تأکید کرد که اختلافات فرقه‌ای نباید مانع همکاری مسلمانان برای معرفی اسلام به مردم غرب شود. او با اشاره به اینکه در دوران اقامت خود در انگلیس، مسلمانان را فارغ از تقسیم‌بندی‌های شیعه، سنی و احمدی در کنار یکدیگر دیده بود، گفت مسلمانان باید بر اصول مشترک دین خود تمرکز کنند. وی همچنین یادآور شد که در سال‌های دانشجویی‌اش در لندن، ضرورت ساخت مسجدی برای مسلمانان این شهر را احساس کرده است.
حضور یک شخصیت غیرمسلمان و پیام همزیستی ادیان
سِر بیجای چاند مهتاب، حاکم بردوان (منطقه بنگالِ هندِ تحت استعمار بریتانیا) نیز در این مراسم سخنرانی کرد و حضور در افتتاح مسجد را وظیفه‌ای دانست که با خرسندی انجام می‌دهد. او با اشاره به انتقادهایی که گاه درباره اختلاف هندوها و مسلمانان در هند مطرح می‌شود، گفت پیروان این دو دین در میان خود می‌توانند با شناخت مسئولیت‌های متقابل، روابطی مبتنی بر احترام داشته باشند. مهاراجه بردوان همچنین به‌عنوان فردی غیرمسلمان، از تلاش جماعت احمدیه برای ساخت مسجد در لندن تمجید کرد و از شیخ عبدالقادر به دلیل رویکرد فراگیر و پذیرش دعوت افتتاح این مسجد قدردانی کرد.
طنین نخستین اذان از مناره‌های لندن
پس از پایان سخنرانی‌ها، در حالی که حاضران همچنان در محوطه مراسم حضور داشتند، صدای اذان از یکی از چهار مناره سفید مسجد برخاست. این اذان را جی. اف. مالک قرائت کرد و برای نخستین بار از مسجد لندن طنین‌انداز شد؛ ندایی که قرار بود از آن پس روزانه پنج بار در این منطقه شنیده شود. پس از آن، نمازگزاران با وضو گرفتن در حوض هشت‌ضلعی محوطه مسجد و درآوردن کفش‌های خود وارد شبستان شدند و به امامت مولانا عبدالرحیم درد نماز گزاردند.
حضور نمایندگان کشورهای مختلف در مراسم افتتاح
در این مراسم، علاوه بر مسلمانان، شمار زیادی از شخصیت‌های سیاسی، دیپلماتیک و اجتماعی از کشورهای مختلف حضور داشتند؛ از جمله نمایندگان و دیپلمات‌های بولیوی، رومانی، چین، یونان، السالوادور، فنلاند، ایتالیا، هلند، لیتوانی، سوئد و آلمان. همچنین شماری از مقام‌های بریتانیایی، نمایندگان مجلس و مسئولان محلی از جمله شهردار واندزورث در مراسم شرکت کردند. پیام‌های تبریک مسلمانان از مناطق مختلف هند، ایالت‌های شمال‌غربی هند، موریس، جنبش احمدیه آمریکا، سند، سوماترا و غرب آفریقا نیز قرائت شد. گزارش تاریخی این مراسم، افتتاح مسجد فضل را روزی مهم در تاریخ اسلام در انگلیس توصیف می‌کند؛ روزی که با حضور پیروان ادیان و ملیت‌های گوناگون، بر مدارا، همزیستی و برادری انسان‌ها تأکید شد.