شیعه نیوز | در حالی که مراکز تربیت کشیش در بخش‌های بزرگی از اروپا با کاهش شمار داوطلبان روبه‌رو هستند، جزیره «فلورس» در اندونزی به یکی از مهم‌ترین مراکز تربیت کشیشان کاتولیک تبدیل شده است.
به گزارش «شیعه نیوز»، در شرایطی که مراکز تربیت کشیش در مناطق گسترده‌ای از اروپا با کاهش استقبال روبه‌رو هستند، منبعی جدید و غیرمنتظره برای کلیسای کاتولیک از بزرگ‌ترین کشور دارای اکثریت مسلمان در جهان سر برآورده است. در جزیره «فلورس اندونزی» هر سال شمار زیادی از طلاب علوم دینی مسیحی از مؤسسه «سنت پل کبیر» فارغ‌التحصیل می‌شوند. به‌گونه‌ای که تعداد آنان از بسیاری از مراکز مشابه در سراسر جهان بیشتر است. برخی از این طلاب مسیحی نیز برای خدمت در کلیساهایی از آفریقا تا اروپا اعزام می‌شوند.
این همان پارادوکسی است که مجله بریتانیایی «اکونومیست» در گزارشی میدانی از این جزیره اندونزیایی به آن پرداخته است.
این مجله بر مؤسسه‌ای تمرکز کرده که خبرنگارش آن را بیشتر شبیه یک دانشگاه کوچک یافته است تا اینکه یک مرکز مذهبی بسته و منزوی باشد. دوره تحصیل در این مؤسسه حدود ۸ سال طول می‌کشد و دانشجویان در سال‌های نخست، زمان بیشتری را به فلسفه نسبت به الهیات اختصاص می‌دهند. پس از آن وارد دوره خدمت شبانی می‌شوند و سپس برای تکمیل مطالعات دینی خود پیش از دریافت مقام کشیشی به تحصیل بازمی‌گردند.
تغییر مسیر تاریخی «بشارت»
اهمیت جزیره فلورس به نوشته «اکونومیست»، در معکوس شدن مسیری تاریخی نهفته است که قرن‌ها ادامه داشته است. کاتولیک‌گرایی در قرن شانزدهم همراه با پرتغالی‌ها به این جزیره رسید و سپس از طریق هیئت‌های تبشیری اروپایی در آن ریشه دواند. اما امروز، خود این جزیره، کشیشانی را به قاره‌ای می‌فرستد که زمانی مبلغان از آنجا به جزیره فلورس آمده بودند.
پاپ فرانسیس در سال ۲۰۲۴ میلادی هشدار داده بود که در برخی کشورها دعوت به مقام کشیشی تقریباً در حال انقراض است. او پیش‌تر در سال ۲۰۲۲ میلادی از جزیره‌ای در اندونزی به‌عنوان نمونه‌ای از فراوانی دعوت‌های مذهبی یاد کرده بود.
بر اساس گزارش «اکونومیست»، در سال ۲۰۲۴ میلادی حدود ۴۱۵۰ طلبه مسیحی در مراکز تربیت کشیش اندونزی تحصیل می‌کردند در حالی که برای نمونه، این تعداد در ایرلند تنها ۱۰۴ نفر بود.
چگونه یک کشور مسلمان به یکی از صادرکنندگان اصلی کشیشان کاتولیک تبدیل شد؟
این تناقض در مقیاس جهانی نیز آشکارتر می‌شود. به نوشته «اکونومیست»، شمار کاتولیک‌های جهان از ۱.۴ میلیارد نفر فراتر رفته که بیش از دو برابر سال ۱۹۷۰ میلادی می‌باشد در حالی که تعداد کشیشان مسیحی کاتولیک جهان همچنان نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر باقی مانده است.
در طول نیم‌قرن گذشته، شمار افرادی که در اروپا و آمریکای شمالی برای کشیش شدن آموزش می‌بینند، هم‌زمان با گسترش سکولاریسم و آسیب دیدن جایگاه نهاد کلیسا در پی رسوایی‌های مربوط به آزارهای جنسی در داخل کلیسا، کاهش یافته است. در مقابل، اکنون بیش از ۶۰ درصد طلاب علوم دینی مسیحی در جهان از آسیا و آفریقا می‌آیند.
از همین‌جا پدیده‌ای شکل گرفته که این مجله آن را مأموریت‌های معکوس می‌نامد. کشیشانی از مناطقی که زمانی مقصد مبلغان مسیحی اروپایی بودند، اکنون راهی اروپا می‌شوند تا در کلیساهایی خدمت کنند که با کمبود کشیش روبه‌رو هستند.
جزیره‌ای کاتولیک در کشوری مسلمان
جزیره فلورس از نظر مذهبی شباهت چندانی به تصویر کلی اندونزی ندارد. به گفته «اکونومیست» از جمعیتی حدود ۲ میلیون نفر، نزدیک به ۸۵ درصد ساکنان این جزیره کاتولیک هستند و حدود ۲۷۰۰ کلیسا در آن فعالیت دارند.
در مقابل، مسلمانان بیش از یک‌دهم جمعیت جزیره فلورس را تشکیل می‌دهند و سابقه حضور برخی خانواده‌های مسلمان در این جزیره به بازرگانانی بازمی‌گردد که از قرن پانزدهم میلادی وارد جزیره فلورس شدند.
چگونه یک کشور مسلمان به یکی از صادرکنندگان اصلی کشیشان کاتولیک تبدیل شد؟
این مجله سابقه‌ای طولانی از ازدواج‌های متقابل و پیوندهای خانوادگی میان مسلمانان و کاتولیک‌ها در جزیره فلورس را نیز بررسی می‌کند. این همزیستی با اصول پانچاسیلا نیز تقویت شده است. اصولی که نظام سیاسی اندونزی بر پایه آن‌ها اداره می‌شود و بر وحدت میان گروه‌های مذهبی مختلف تأکید دارد.
این درهم‌تنیدگی گاهی حتی در داخل یک خانواده دیده می‌شود. یکی از طلاب دینی مسیحی در جزیره فلورس روایت می‌کند که با پدر مسلمان خود روزه رمضان می‌گرفت و همراه مادر کاتولیکش در مراسم عشای یکشنبه شرکت می‌کرد و بعدها نیز در یک مدرسه اسلامی محلی به تدریس پرداخت.
فراتر از انگیزه‌های مذهبی
اما تنها دینداری نمی‌تواند تداوم ورود جوانان به مراکز تربیت کشیش در جزیره فلوس را توضیح دهد. به نوشته «اکونومیست» هیئت‌های تبلیغی در جزیره فلورس، شبکه‌ای از مدارس و مؤسسات آموزشی با اعتبار مناسب ایجاد کرده‌اند و دانشجویان در این مراکز در کنار الهیات و فلسفه، زبان‌هایی مانند لاتین، عربی، آلمانی و انگلیسی را نیز می‌آموزند.
در جزیره‌ای که با نرخ بالایی از فقر روبه‌روست، مسیر مذهبی همچنین امکان تحصیل، سفر و برخورداری از ثبات معیشتی را فراهم می‌کند. حتی برخی خانواده‌ها فرزندانشان را با هدف کسب دانش به این مدارس می‌فرستند، بدون آنکه الزاماً انتظار داشته باشند آنان در آینده کشیش شوند.
با این حال، تداوم این وضعیت استثنایی تضمین‌شده نیست. «اکونومیست» می‌نویسد که انتظار می‌رود تحولاتی که جوامع دیگر را تغییر داده است، سرانجام به جزیره فلورس نیز برسد. تحولاتی که با گسترش گزینه‌های تحصیل و اشتغال و ورود سکولاریسم و ایده‌های آزادی و فردگرایی همراه خواهد بود.
در واقع، بسیاری از طلاب علوم دینی مسیحی نیز مسیر خود را تا دریافت مقام کشیشی ادامه نمی‌دهند. زیرا سال‌های طولانی تحصیل، تجرد و الزامات مربوط به مقام کشیشی باعث می‌شود برخی از آنان از ادامه مسیر منصرف شوند.