شیعه نیوز | به گفته یک روانشناس، صرف صبحانه در فضایی آرام، سیستم عصبی را از وضعیت «جنگ یا گریز» به سمت «آرامش و اتصال» هدایت میکند. این تجربه سطح کورتیزول را کاهش داده و ترشح اکسیتوسین را تحریک میکند؛ در نتیجه، اعضای خانواده با ذخیره هیجانی بالاتری وارد فضای پرفشار بیرون میشوند.
به گزارش «شیعه نیوز»، سارا گلستانی در خصوص خوردن صبحانه و تاثیر آن بر تنظیم لحن هیجانی و کاهش استرس خانواده در طول روز، گفت: صرف صبحانه، اولین «سرمایهگذاری هیجانی» در آغاز روز است. وقتی خانواده در کنار هم هستند، پدیدهای به نام «همتنظیمی» (Co-regulation) رخ میدهد. صرف صبحانه در فضایی آرام، سیستم عصبی را از وضعیت «جنگ یا گریز» به سمت «آرامش و اتصال» هدایت میکند. این تجربه سطح کورتیزول را کاهش داده و ترشح اکسیتوسین را تحریک میکند؛ در نتیجه، اعضای خانواده با ذخیره هیجانی بالاتری وارد فضای پرفشار بیرون میشوند.
وی در خصوص تکرار این آیین صبحگاهی که به شکلگیری حس تعلق، امنیت روانی و پیشبینیپذیری در کودکان و نوجوانان کمک میکند، اظهار کرد: برای کودکان و نوجوانان تکرار این آیین، ابزاری قدرتمند برای ایجاد «امنیت هستیشناختی» است. وقتی این روتین تکرار میشود، مغز در حال رشد، این زمان را به عنوان یک لنگرگاه امن ثبت میکند. این پیشبینیپذیری، اضطراب را به شدت کاهش میدهد؛ چرا که کودک میداند در آغاز روز، فضایی وجود دارد که در آن دیده و پذیرفته شده است. این سنگبنای دلبستگی ایمن است.
غفلت از وعدههای جمعی غذایی نشانه گسست ارتباط خانوادگی است؟
گلستانی با اشاره به اینکه غفلت از وعدههای جمعی مانند صبحانه میتواند نشانهای از گسست ارتباطی یا فرسودگی ساختار خانواده باشد، بیان کرد: به عنوان یک روانشناس، نمیتوانم بگویم صرفاً حذف صبحانه نشانه قطعی «گسست» است، اما قطعاً میتواند یک «شاخص خطر» باشد. وقتی وعدههایی که پتانسیل اتصال دارند به طور سیستماتیک حذف میشوند، نشاندهنده آن است که «اولویت اتصال» در نظام خانواده کمرنگ شده است.
به گفته وی، این امر به تدریج منجر به فرسودگی ساختار روانی خانواده میشود، چرا که افراد به جای همراهی در زیست روزمره، تبدیل به همخانههایی میشوند که در یک فضا هستند، اما در جهانهای مجزای روانی سیر میکنند.
این روانشناس در خصوص ریشههای مقاومت اعضای خانواده برای حضور بر سر سفره گفت: مقاومت، اغلب یک «مکانیسم دفاعی» یا «رفتار اجتنابی» است. این مقاومت میتواند ریشه در اختلال ریتم شبانهروزی داشته باشد یا ناشی از تمایل فرد برای فرار از فضای پرتنشی باشد که ناخودآگاه انتظار دارد صبح هنگام با آن مواجه شود (مثل فشار والدین برای درس یا کار). در نوجوانان، گاهی این موضوع بخشی از فرآیند «تفرد» است که به شکل نافرمانی بروز میکند.
قاتلان حضور در سفره
گلستانی درباره بهداشت خواب و استفاده از گوشی بیان کرد: بهداشت خواب نامناسب و استفاده از گوشی، عامل اصلی تخریب این عادت است. نور آبی نمایشگرها، تولید ملاتونین را سرکوب کرده و کیفیت خواب را کاهش میدهد. نتیجه این است که فرد صبحها با «خستگی مزمن» و «تحریکپذیری عصبی» بیدار میشود و میلی به حضور در تعاملات اجتماعی ندارد و تنها خواهان انزوا یا بازگشت به دنیای مجازی باشد. همچنین، گوشیهای هوشمند قاتل «حضور ذهن» (Mindfulness) هستند. وقتی پای گوشی در میان است، «تعامل چشمدرچشم» که اساس پیوند انسان هاست، قطع میشود، نمایشگرها توجه را دزدیده و ذهن را به جای «اینجا و اکنون»، به سمت دنیای بیرون سوق میدهند؛ این یعنی ما در کنار هم هستیم، اما از نظر روانی کیلومترها فاصله داریم.
وی در پاسخ به این پرسش که طی زمان کوتاه صبحانه خانوادگی، چه موضوعاتی باید مطرح شوند و از طرح چه مباحثی باید پرهیز کرد، گفت: صبحانه جایگاه «ارزیابی عملکرد» یا «انتقاد» نیست. موضوعات باید بر «حمایتگری» متمرکز باشند پرسش از برنامههای خوشحالکننده، اشتراکگذاری یک هدف کوچک برای روز، یا حتی گفتوگو درباره رویاها و علایق. باید از مباحثی که بار هیجانی منفی دارند (مانند نمرات، مشکلات مالی یا گلهگذاری) اکیداً پرهیز کرد.
این روانشناس با بیان اینکه والدین چگونه میتوانند بدون تبدیل صبحانه به جلسه بازخواست یا تذکر، گفتوگویی مثبت و امیدبخش با فرزندان برقرار کنند؟ اظهار کرد: والدین باید از نقش «قاضی» به نقش «تسهیلگر» تغییر موضع دهند. به جای پرسیدن سوالات بازخواستی، میتوان پرسید «امروز چه چالشی داری که فکر میکنی بتوانی از پسش بربیایی؟»، این یعنی تمرکز بر توانمندسازی فرزند به جای کنترل رفتار او.