شیعه نیوز | رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت ساماندهی و علمیسازی خدمات طب ایرانی، گفت: حدود ۸۰ درصد مردم، متناسب با فرهنگ، بوم و اقلیم محل زندگی خود، از ظرفیتهای طب ایرانی، سنتی و داروهای گیاهی و طبیعی استفاده میکنند؛ موضوعی که از یک سو نشاندهنده ظرفیت بالای دانش بومی است و از سوی دیگر، در صورت نبود نظارت و آگاهیرسانی مناسب، میتواند زمینهساز سوءاستفاده و تهدید سلامت مردم شود.
به گزارش «شیعه نیوز»، حسین رضاییزاده دوشنبه ۱۶ شهریور در نشست خبری با خبرنگاران کرمان ضمن اشاره به گستردگی نیاز جامعه به خدمات طب ایرانی اظهار کرد: رسانهها در افزایش آگاهی عمومی، آموزش صحیح مردم و مدیریت درست فضای مجازی میتوانند نقش مهمی ایفا کنند.
وی با بیان اینکه استفاده از طب سنتی و فرآوردههای طبیعی در جامعه یک واقعیت است، افزود: این موضوع را میتوان از دو جنبه بررسی کرد؛ از یک سو استفاده مردم از ظرفیت دانش بومی و ملی، فرصت مهمی برای کشور محسوب میشود. اما از سوی دیگر، اگر این حوزه به شکل علمی، ایمن و اثربخش ساماندهی نشود، میتواند سلامت بیماران را در معرض خطر قرار دهد.
گیاهی بودن به معنای بیضرر بودن نیست
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت یکی از مهمترین باورهای نادرست در جامعه را تصور بیضرر بودن فرآوردههای گیاهی و طبیعی دانست و تاکید کرد: اینکه تصور کنیم یک فرآورده چون گیاهی یا طبیعی است، اگر اثر درمانی نداشته باشد، ضرری هم ندارد، یکی از نادرستترین باورهاست.
رضاییزاده ادامه داد: گسترش این تفکر میتواند زمینهساز خطرات بالقوه و بالفعل برای سلامت مردم شود. بهویژه در شرایطی که مردم به دلیل علاقه یا اعتماد به داروهای طبیعی و گیاهی، ممکن است تحت تأثیر ادعاهای غیرعلمی قرار گیرند.
وی با اشاره به فعالیت گسترده افراد و جریانهای غیرمتخصص در فضای مجازی، گفت: امروز در فضای مجازی با حجم زیادی از ادعاها درباره انواع داروها، روشهای درمانی و توصیههای سلامت مواجهیم که برخی از آنها فاقد پشتوانه علمی و شواهد معتبرند.
وی افزود: گاهی تبلیغاتی منتشر میشود که یک روش درمانی را برای دهها یا حتی صدها بیماری توصیه میکند، در حالی که مشخص نیست این ادعاها بر اساس چه مطالعهای مطرح شده و چه کسی اثربخشی و ایمنی آنها را اثبات کرده است.
رضاییزاده با اشاره به ضرورت توسعه آموزش و پژوهش دانشگاهی در حوزه طب ایرانی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ نفر متخصص و دانشجوی در حال آموزش در رشته طب ایرانی در کشور داریم و در کنار آنها نیز پزشکانی هستند که دورههای کوتاهمدت این حوزه را گذراندهاند.
وی ادامه داد: جامعه تخصصی طب ایرانی شامل پزشکانی است که دکترای تخصصی طب ایرانی دریافت میکنند و داروسازانی که در رشته داروسازی سنتی تحصیل میکنند؛ با این حال، مجموع این ظرفیت با نیاز جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر فاصله دارد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت این فاصله را یکی از شکافهای موجود در نظام ارائه خدمات دانست و گفت: این شکاف میتواند فرصت سوءاستفاده را برای افراد فاقد صلاحیت فراهم کند؛ بنابراین توسعه آموزش دانشگاهی، پژوهشهای معتبر و ارائه خدمات استاندارد در این حوزه ضرورت دارد.
وی درباره تعریف طب سنتی و جایگاه آن در نظام سلامت نیز توضیح داد: آنچه دارای سابقه تاریخی، تمدنی و فرهنگی است و در فرهنگ و زندگی روزمره مردم یک کشور ریشه دارد، در مفهوم عام طب سنتی قرار میگیرد؛ اما هر روش درمانی که با ادبیات علمی مشترک، روششناسی تحقیقاتی قابل اعتماد و با رعایت اصول ایمنی و اثربخشی مورد ارزیابی قرار گیرد، میتواند به تدریج در جریان پزشکی ادغام شود.
رضاییزاده تأکید کرد: اصالت تاریخی و فرهنگی یک روش درمانی به جای خود محترم است، اما استفاده از آن در نظام سلامت باید مبتنی بر شواهد، ایمنی و اثربخشی باشد.
وی افزود: در چنین رویکردی، برخی روشهای مورد استفاده در طب ایرانی یا سایر نظامهای طب سنتی میتوانند در کنار درمانهای پزشکی رایج و در چارچوب علمی مورد استفاده قرار گیرند؛ رویکردی که در جهان نیز تحت عنوان پزشکی یکپارچه مورد توجه قرار گرفته است.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی با اشاره به وضعیت پژوهش در این حوزه گفت: به طور میانگین حدود ۷۰ درصد مطالعات و پژوهشهایی که در دانشکدهها و مراکز دانشگاهی طب ایرانی کشور انجام میشود، کارآزمایی بالینی است.
وی افزود: کارآزمایی بالینی، یکی از مهمترین روشهای تحقیق برای ایجاد زبان مشترک میان رویکردهای سنتی و پزشکی نوین است و میتواند به ارزیابی دقیق اثربخشی و ایمنی مداخلات کمک کند.
رضاییزاده بیماریهای گوارشی، برخی بیماریهای عصبی، سبک زندگی سالم، تأثیر مدیریت خواب و ورزش، بیماریهای متابولیک از جمله چاقی، کبد چرب، فشار خون و دیابت، همچنین موضوعات مرتبط با باروری و ناباروری و ارتقاء کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان و اماس را از مهمترین محورهای مطالعات انجامشده در این حوزه اعلام کرد.
وی اظهار کرد: بخشی از این پژوهشها به تولید فناوری، محصول و حتی فرآوردههای دارویی منجر شده و برخی از این محصولات نیز مجوزهای لازم را از سازمان غذا و دارو دریافت کرده و وارد بازار شدهاند.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه طب سنتی، گفت: ایران طی پنج سال گذشته در چهار سال متوالی رتبه چهارم تولید علم در این حوزه را در جهان داشته است.
وی افزود: در سال گذشته، ایران یک رتبه کاهش داشته و پس از کشورهایی مانند چین، هند و آمریکا، در رتبه پنجم قرار گرفته است.
رضاییزاده تأکید کرد: با توجه به ظرفیت علمی و پژوهشی موجود، امکان ارتقاء جایگاه ایران در این حوزه وجود دارد، مشروط بر اینکه ظرفیتهای پژوهشی، آموزشی و فناوری به شکل منسجم توسعه پیدا کنند.
وی با اشاره به تحولات ساختاری اخیر در حوزه طب ایرانی گفت: دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از سال گذشته به مرکز طب ایرانی و مکمل ارتقا پیدا کرده و سیاستگذاری، مدیریت، برنامهریزی و هماهنگی حوزه طب ایرانی را بر عهده دارد.
رضاییزاده ادامه داد: از سوی دیگر، ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مسئولیت اجرای سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی را که در سال ۱۳۹۲ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده، دنبال میکند.
وی افزود: از اردیبهشت امسال و با موافقت شورای عالی انقلاب فرهنگی، مدیریت و راهبری این دو بخش به صورت هماهنگ و یکپارچه دنبال میشود تا حداکثر همافزایی میان ظرفیتهای وزارت بهداشت، معاونت علمی ریاست جمهوری و سایر نهادهای عضو ستاد ایجاد شود.
رضاییزاده از تدوین برنامه راهبردی مشترک وزارت بهداشت و معاونت علمی در این حوزه خبر داد و گفت: در تدوین این برنامه تلاش شده تصویری یکپارچه از ظرفیتهای کشور ارائه و توسعه بخشهای مختلف به شکل متوازن دنبال شود.
وی آموزش، پژوهش، صنعت، داروسازی، فرآوردههای طبیعی اعم از غذایی و دارویی، هوش مصنوعی، رسانه، آموزش عمومی و سبک زندگی سالم را از محورهای اصلی این برنامه اعلام کرد.
وی تأکید کرد: هدف این نیست که تنها یک بخش از زنجیره توسعه پیدا کند و بخشهای دیگر عقب بمانند؛ برای مثال توسعه دارو بدون توسعه صنعت، کنسرسیومها، توزیع و آموزشهای مورد نیاز، نمیتواند به یک توسعه پایدار منجر شود.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت گفت: قرار است پس از ابلاغ برنامه، هدایت، واگذاری، نظارت و حمایت از اجرای آن در چارچوب یک برنامه هماهنگ میان وزارت بهداشت و معاونت علمی دنبال شود.
رضاییزاده با اشاره به برگزاری نشست مشترک مدیران و مسئولان آموزشی کشور در تهران، اظهار کرد: برنامه راهبردی برای مسئولان دانشگاهها و دانشکدههای مرتبط تشریح شده و در آینده نزدیک فراخوانهای رسمی از سوی معاونت علمی ریاست جمهوری منتشر خواهد شد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت همچنین درباره ظرفیت دانشگاه علوم پزشکی کرمان گفت: این دانشگاه یکی از مراکز مهم آموزشی، پژوهشی و درمانی طب ایرانی در کشور است و دارای دانشکده طب ایرانی است.
وی افزود: در کشور در مجموع حدود ۲۲ تا ۲۳ مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی در حوزه طب ایرانی فعالند که بخشی از آنها دانشکده و بخشی نیز گروههای آموزشیاند.
رضاییزاده با اشاره به توسعه زیرساختهای طب ایرانی در کرمان گفت: سلامتکده جدید طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در حال آمادهسازی است و پیشبینی میشود در هفتههای آینده آماده بهرهبرداری و ارائه خدمت شود.
رضاییزاده در بخش دیگری از سخنان خود، نقش رسانهها را در ارتقاء سواد سلامت و مقابله با اطلاعات نادرست در حوزه طب ایرانی بسیار مهم دانست و گفت: فضای مجازی در کنار فرصتهای گسترده، زمینه انتشار سریع اخبار نادرست و ادعاهای غیرعلمی را نیز فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه محتوای منفی و هیجانی معمولاً بیشتر مورد توجه و بازنشر قرار میگیرد، افزود: تولید محتوای علمی و مثبت در حوزه سلامت باید به شکلی گستردهتر انجام شود تا بتواند با حجم بالای اطلاعات نادرست رقابت کند.
وی همچنین به اجرای طرح نهضت سواد سلامتآموزی اشاره کرد و افزود: تولید محتوای آموزشی برای بهورزان، سفیران سلامت، مراقبان سلامت، پزشکان، خانوادهها و مدارس در دستور کار قرار گرفته است.
رضاییزاده در پایان تأکید کرد: اطلاعرسانی، آموزش عمومی و ترویج سبک زندگی سالم از محورهای اصلی برنامه راهبردی جدید است و رسانهها میتوانند در جلوگیری از سوءاستفاده از اعتماد مردم و هدایت جامعه به سمت دریافت خدمات ایمن و اثربخش، نقش تعیینکنندهای داشته باشند.