شیعه نیوز | محاصره و تلاش برای تخلیه حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) در کابل، با واکنش گسترده شماری از علما، فعالان فرهنگی و شخصیتهای شیعه افغانستان روبهرو شده است؛ آنان این مرکز را بخشی از هویت دینی شیعیان دانسته و نسبت به پیامدهای ادامه فشار بر آن هشدار دادهاند.
به گزارش «شیعه نیوز»، ادامه فشارها بر حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) در کابل و استقرار نیروهای طالبان در این مرکز، موج تازهای از واکنشها را در میان علما، فعالان فرهنگی و شخصیتهای شیعه افغانستان برانگیخته است.
شماری از این چهرهها با انتشار پیامهایی در شبکههای اجتماعی، حوزه خاتمالنبیین(ص) را یکی از مهمترین مراکز علمی و مذهبی شیعیان افغانستان دانسته و از طالبان خواستهاند اختلافات موجود را بدون استفاده از نیروی نظامی و از مسیر گفتوگو و سازوکارهای قانونی حل کند.
موسوی پروانی: بزرگترین مرکز دینی شیعیان در محاصره قرار گرفته است
حجتالاسلام موسوی پروانی، حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) را «بزرگترین مرکز دینی شیعیان» توصیف کرده و نسبت به حضور نیروهای نظامی در اطراف این مرکز ابراز نگرانی کرده است.
او نوشته است: «علما و طلبهها در حوزه علمیه خاتمالنبیین(ص) در محاصره کسانی قرار گرفتند که در لفظ ادعای حکومت اسلامی و حمایت از اسلام دارند.»
موسوی پروانی همچنین با انتشار دعایی خواستار حفظ این مرکز دینی از آنچه «بدخواهان» خوانده، شده است.
شهاب صابری: طلاب مجبور به ترک خوابگاه و کلاسها شدهاند
شهاب صابری نیز با انتقاد از رویدادهای اخیر نوشته است که یکی از بزرگترین مراکز علمی و مذهبی شیعیان در کابل در معرض تصرف قرار گرفته است.
او مدعی شده است نیروهای نظامی پس از محاصره ساختمان و بازرسی طلاب، شماری از آنان را مجبور کردهاند خوابگاهها و کلاسهای درس را ترک کنند.
جزئیات این ادعا و تعداد افرادی که مجبور به ترک بخشهای مختلف حوزه شدهاند، بهطور مستقل تأیید نشده است.
موسی حسنی: خاتمالنبیین قلب تپنده فرهنگ و هویت تشیع است
موسی حسنی از دیگر چهرههایی است که واکنش تندی به تحولات حوزه خاتمالنبیین نشان داده است.
او این مرکز را «نماد عزت، دانایی و اصالت شیعیان در پایتخت» خوانده و نوشته است: «خاتمالنبیین(ص) تنها یک مرکز آموزشی نیست؛ قلب تپنده فرهنگ و هویت تشیع در افغانستان است.»
حسنی تأکید کرده است که در وضعیت کنونی «سکوت جایز نیست» و از مردم کابل خواسته نسبت به سرنوشت این مرکز هوشیار باشند.
او هشدار داده است که از دست رفتن حوزه خاتمالنبیین میتواند فراتر از تعطیلی یک مدرسه دینی، بر جایگاه فرهنگی و مذهبی شیعیان در افغانستان تأثیر بگذارد.
محمدتقی مصباح: تعرض به حوزه، تعرض به هویت مذهبی شیعیان است
محمدتقی مصباح نیز مسئله حوزه خاتمالنبیین را با هویت مذهبی شیعیان افغانستان مرتبط دانسته است.
او نوشته است هرگونه تعرض به این مرکز علمی و دینی را باید تعرض به هویت مذهبی جامعه شیعه دانست و افزوده است که سرنوشت این حوزه با آینده مذهبی شیعیان افغانستان پیوند خورده است.
این دیدگاه در بخشی از واکنشهای منتشرشده نیز تکرار شده و شماری از فعالان شیعه تأکید کردهاند که اهمیت این پرونده تنها به مالکیت یا مدیریت یک ساختمان محدود نیست.
تأکید بر وحدت جامعه شیعه
کاظم غواصی در واکنش به تحولات اخیر، بر ضرورت وحدت و همبستگی تأکید کرده است.
او نوشته است: «تا زمانی که مردم به وحدت و همدلی واقعی دست نیابند، هیچ حقی را نمیتوانند به دست آورند.»
غواصی هشدار داده است که نبود همبستگی میتواند موقعیت جامعه را در برابر بحرانهای آینده آسیبپذیرتر کند و شرایط را از وضعیت کنونی دشوارتر سازد.
هشدار درباره پیامدهای تخلیه حوزه
سید احمد موسوی مبلغ نیز نسبت به پیامدهای اجرای دستور تخلیه حوزه هشدار داده است.
او معتقد است در وضعیت کنونی، خروج کامل مسئولان، استادان و طلاب از ساختمان میتواند عملاً به از دست رفتن دائمی کنترل این مرکز منجر شود.
موسوی مبلغ با اشاره به تجربه برخی نهادها در ماههای گذشته نوشته است اقداماتی که در ابتدا با عناوینی مانند «تعطیلی موقت» یا «اقدام اداری» آغاز میشوند، ممکن است در نهایت به تغییر کامل مدیریت و کنترل یک مجموعه منتهی شوند.
راسخ: حکومت نباید از قوه قهریه استفاده کند
سید حسین راسخ نیز حوزه خاتمالنبیین را بخشی از «هویت و عزت شیعیان افغانستان» دانسته و گفته است حکومت طالبان در مواجهه با این پرونده نباید به استفاده از نیروی قهریه متوسل شود.
او خواستار حل مسئله از مسیر تفاهم و رسیدگی غیرنظامی شده است.
این درخواست در شرایطی مطرح میشود که استقرار نیروهای مسلح در اطراف و داخل حوزه، خود به یکی از اصلیترین محورهای اعتراض چهرههای شیعه تبدیل شده است.
دعوت به حمایت از متحصنان حوزه
امیرمسعود ارشادی نیز با ادبیاتی مذهبی از مردم خواسته است افرادی را که در حوزه خاتمالنبیین حضور دارند، تنها نگذارند.
او با اشاره به ماجرای حضرت مسلمبنعقیل نوشته است کسانی که در این مرکز تحصن کردهاند نباید در شرایط کنونی بدون حمایت باقی بمانند.
این موضع نشاندهنده افزایش تلاش شماری از فعالان برای تبدیل مسئله حوزه خاتمالنبیین به یک مطالبه عمومی در جامعه شیعه است.
سید باقر محسنی: این پرونده میتواند برای خود طالبان هزینهساز شود
سید باقر محسنی در تحلیلی درباره تحولات حوزه نوشته است که ایجاد بحران پیرامون یک مرکز بزرگ دینی و فرهنگی، حتی از منظر منافع حکومت طالبان نیز اقدامی پرهزینه است.
او معتقد است طالبان همزمان با مشکلات و فرسایشهای داخلی خود، با ادامه این پرونده ممکن است با چالشهای تازه اجتماعی، سیاسی و حتی امنیتی مواجه شود.
محسنی اقدامات عبدالحکیم شرعی، وزیر دادگستری طالبان، در قبال مجموعه خاتمالنبیین را «تحریکآمیز و خودسرانه» توصیف کرده و گفته است مسئله را نمیتوان تنها با اختلاف بر سر زمین و املاک دولتی توضیح داد.
او همچنین ادعاهایی درباره وجود ارتباطات بیرونی و دریافت پول از دستگاههای اطلاعاتی مطرح کرده است. با این حال، برای این ادعاها در نوشته منتشرشده سند مستقلی ارائه نشده و صحت آنها بهطور مستقل قابل تأیید نیست.
پروندهای که از اختلاف حقوقی فراتر رفته است
واکنشهای گسترده اخیر نشان میدهد پرونده حوزه خاتمالنبیین دیگر از نگاه بخش قابل توجهی از جامعه شیعه صرفاً یک اختلاف اداری یا حقوقی بر سر مالکیت زمین نیست.
بسیاری از چهرههای واکنشدهنده، این مرکز را بخشی از ساختار مذهبی، آموزشی و فرهنگی شیعیان افغانستان میدانند و معتقدند نحوه برخورد حکومت با آن میتواند بر میزان اعتماد این جامعه به حاکمیت طالبان تأثیر بگذارد.
در مقابل، وزارت دادگستری طالبان پیشتر درباره مجموعه خاتمالنبیین مدعی وجود مشکلات مالکیتی و وابستگی آن به یک حزب سیاسی شده بود؛ ادعاهایی که مسئولان این مجموعه رد کرده و گفتهاند برای مالکیت زمینها اسناد شرعی و قانونی در اختیار دارند و پرونده نیز باید از طریق روند قضایی تعیین تکلیف شود.
اکنون با افزایش واکنش علما و شخصیتهای شیعه، مطالبه اصلی آنان بیش از پیش بر توقف برخورد نظامی، جلوگیری از تخلیه اجباری حوزه و حل اختلاف از مسیر گفتوگو و روند قضایی شفاف متمرکز شده است.
مجموع واکنشها همچنین نشان میدهد ادامه بحران خاتمالنبیین میتواند از سطح اختلاف میان یک مجموعه دینی و وزارت دادگستری فراتر رود و به مسئلهای درباره جایگاه مراکز مذهبی، حقوق دینی و احساس امنیت جامعه شیعه در ساختار حاکمیت کنونی افغانستان تبدیل شود.