شیعه نیوز | حالا نوبت به موج سازی برخی از والدین با موضوعی می رسد که با وجود داشتن زمینه های فرهنگی و مذهبی در ایران، اما نهادهای بین المللی نیز آن را رد نکرده که در موارد زیادی تایید هم کرده اند.
به گزارش «شیعه نیوز»، اخیرا مطالبی درباره موضوع ختنه نوزادان پسر منتشر میشود که در آنها با عباراتی قطعی مانند «ختنه هیچ فایده پزشکی ندارد»، «ختنه کردن کودک بدون رضایت او اشتباه است» یا «اگر فرزندم پسر باشد هرگز او را ختنه نمیکنم» روبهرو میشویم که در واقع بشتر به یک لجبازی شباهت دارد.
اصلِ حق والدین برای پرسیدن، تردید کردن و تصمیمگیری آگاهانه کاملاً قابل احترام است. اما مشکل از جایی آغاز میشود که یک موضوع پزشکی پیچیده، به چند شعار در فضای مجازی تقلیل داده میشود و گاهی حتی شواهد علمی موجود نادیده گرفته میشوند.
واقعیت این است که ختنه از نظر پزشکی در جهان نه یک اقدام بیفایده است و نه یک ضرورت مطلق برای تکتک نوزادان پسر. اما مجموعه قابلتوجهی از مطالعات و مواضع نهادهای معتبر پزشکی نشان میدهد که ختنه میتواند فواید بهداشتی واقعی داشته باشد و، هنگامی که توسط فرد آموزشدیده و در شرایط استریل و با کنترل مناسب درد انجام شود، عوارض جدی آن نادر است. طبیعتا اگر سازمانهای جهانی قرابت با دین اسلام و فرهنگ اسلامی می داشتند، بسیار بیشتر از مزایای این اقدام برای نوزادان پسر سخن می گفتند. اما تا همین جا هم هیچ جای بحثی برای رد این رسم وجود ندارد.
تصمیمی درباره سلامت کودک، نه میدان جنگ باورهای مجازی
گاه در فضای مجازی با پدر و مادرهایی مواجهیم که با افتخار اعلام میکنند «فرزند پسرم را ختنه نمیکنم» و گاهی حتی دیگران را نیز به این کار تشویق میکنند. اصلِ پرسشگری درباره یک اقدام پزشکی کاملاً طبیعی است؛ اما وقتی درباره سلامت یک کودک تصمیم میگیریم، بهتر است به جای شعارهای شبکههای اجتماعی، سراغ شواهد پزشکی برویم.
ختنه علاوه بر زمینه های مذهبی، دارای تائیدات علمی نیز است. حتی آکادمی اطفال آمریکا (AAP) پس از بررسی گسترده مطالعات اعلام کرده است که فواید بهداشتی ختنه نوزادان پسر از عوارض احتمالی آن بیشتر است. این فواید شامل کاهش خطر عفونتهای ادراری، سرطان آلت و برخی عفونتهای آمیزشی، از جمله HIV، است.
یکی از مهمترین فواید شناختهشده، کاهش عفونت ادراری در دوران شیرخوارگی است. این مسئله اهمیت کمی ندارد؛ زیرا عفونت ادراری در نوزادان، در مواردی میتواند به عفونت کلیه و عوارض جدیتر منجر شود. ختنه احتمال این عفونتها را کاهش میدهد و این یکی از دلایلی است که فواید آن را نمیتوان صرفاً «سنتی» یا «فرهنگی» دانست.
نتایج مطالعه سازمان جهانی بهداشت
فواید ختنه به دوران نوزادی نیز محدود نمیشود. سازمان جهانی بهداشت (WHO) بر اساس چندین کارآزمایی تصادفیشده، ختنه پزشکی مردان را در مناطق با شیوع بالای HIV بهعنوان یکی از ابزارهای پیشگیری توصیه کرده و کاهش حدود ۶۰ درصدی خطر انتقال هتروسکسوال HIV از زن به مرد را گزارش کرده است. البته ختنه جایگزین کاندوم یا سایر روشهای پیشگیری نیست و تنها بخشی از یک برنامه جامع پیشگیری از HIV محسوب میشود.
همچنین شواهدی درباره کاهش برخی عفونتهای آمیزشی دیگر و برخی بیماریهای مربوط به آلت وجود دارد. بنابراین جمله «ختنه هیچ فایدهای ندارد» نه یک نظر علمی، بلکه نادیده گرفتن بخشی از شواهد موجود است.
البته انصاف علمی ایجاب میکند که عوارض احتمالی نیز گفته شود. ختنه یک اقدام پزشکی است و میتواند با درد، خونریزی، عفونت یا عوارض دیگر همراه باشد. به همین دلیل باید توسط فرد آموزشدیده، با رعایت اصول استریل و کنترل مناسب درد انجام شود. AAP تأکید کرده که عوارض شدید در ختنه پزشکی نادرند و انجام آن توسط افراد آموزشندیده خطر عوارض را افزایش میدهد. لذا این که یک متخصص واقعی این کار را انجام دهد نیز، از نگرانی های موجود کاست و حتی رفع می کند.
اینجاست که باید با پدیدهای در فضای مجازی صریحتر برخورد کرد. اگر پدر یا مادری پس از مشورت با پزشک، مطالعه شواهد و سنجیدن منافع و خطرات، تصمیم بگیرد فرزندش را ختنه نکند، این تصمیم را نمیتوان صرفاً با برچسب «بیمسئولیتی» محکوم کرد. اما اگر کسی بدون مطالعه، صرفاً بر اساس چند پست یا ویدئو ادعا کند «پزشکان ثابت کردهاند ختنه هیچ فایدهای ندارد» و سپس دیگر والدین را نیز به محروم کردن فرزندشان از یک اقدام دارای فواید پزشکی تشویق کند، این رفتار شایسته نقد جدی است.
وظیفه نهادهای حمایت از سلامت کودکان
حتی میتوان یک پرسش مهمتر را مطرح کرد: وقتی منافع سلامت کودک در میان است، آیا هر تصمیم والدین صرفاً به دلیل اینکه «تصمیم والدین» است، باید از هرگونه بررسی و پرسش مصون بماند؟ اگر بیاعتنایی به شواهد پزشکی بخشی از الگویی گستردهتر از محروم کردن کودک از مراقبتهای ضروری باشد، توجه متخصصان سلامت کودک و نهادهای مسئول حمایت از کودکان میتواند منطقی باشد.
اختلافنظر درباره ختنه میتواند کاملاً محترمانه باشد؛ اما انکار شواهد پزشکی قابل احترام نیست. بدن و سلامت کودک نباید میدان آزمایش باورهای اینترنتی باشد. والدین حق انتخاب دارند، اما این حق با مسئولیتِ انتخاب آگاهانه همراه است. وقتی پای سلامت یک انسان دیگر، آن هم یک کودک بیدفاع، در میان است، «من اینطور فکر میکنم» جای «شواهد چه میگویند؟» را نمیگیرد.