به گزارش «شیعه نیوز»، خوشیمن بودن سیزدهم صفر شایعهای بدون مستند شرعی است؛ برعکس، روایات این روز را نحس میدانند، البته نه فقط در صفر بلکه در همه ماههای قمری. نحوست ولادتهای مبارک مانند ۱۳ رجب استثناست و به معنای پرهیز از انجام امور مهم است، نه شومی ذاتی روز.
* سؤال حدیثی: خوشیُمنی ۱۳ صفر
سؤال:
* از سال گذشته مطلبی رواج پیدا کرده که روز ۱۳ ماه صفر برای خرید طلا، خانه و مانند آن خوشیمن است. آیا این مطلب صحیح است؟
پاسخ:
نه تنها این مطلب شایعهای بیش نبوده و هیچ مستند شرعی و عرفی ندارد، بلکه در روایات متعددی، روز سیزدهم ماه صفر از ایام نحس شمرده شده است.
اما باید به دو نکته مهم توجه داشت:
۱. عدم اختصاص نحوست ۱۳ به ماه صفر
نحوست روز سیزدهم، مختص به ماه صفر نیست، بلکه مطلق بوده و برای تمام ماههای قمری است. این مطلب در روایات مستفیضه و متعدد از امام صادق علیهالسلام آمده است. از باب نمونه:
۱. امام صادق علیهالسلام:
«اَلثَّالِثَ عَشَرَ یَوْمُ نَحْسٍ یُکْرَهُ فِی کُلِّ أَمْرٍ وَ یُتَّقَی فِیهِ اَلْمُنَازَعَاتُ وَ اَلْحُکُومَةُ وَ لِقَاءُ اَلسُّلْطَانِ وَ غَیْرُهُ وَ لاَ یُدْهَنُ فِیهِ اَلرَّأْسُ وَ لاَ یُحْلَقُ اَلشَّعْرُ وَ مَنْ ضَلَّ أَوْ هَرَبَ فِیهِ سَلِمَ»
«سیزدهم [ماه]، روزی نحس است که در هر کاری ناخوشایند شمرده میشود. در این روز باید از نزاعها، داوریها، دیدار با سلطان و دیگران پرهیز کرد. در این روز نباید سر را چرب کرد و نه مو را تراشید. و کسی که در این روز گم شود یا بگریزد، در امان خواهد بود.»
منبع: تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، ج ۱۱، ص ۴۰۱.
۲. امام صادق علیهالسلام:
«اَلْیَوْمُ اَلثَّالِثَ عَشَرَ مِنَ اَلشَّهْرِ یَوْمٌ نَحْسٌ، وَ هُوَ یَوْمٌ سُوءٌ، فَاتَّقِ فِیهِ اَلسُّلْطَانَ أَوْ عُمَّالَهُ وَ غَیْرَ ذَلِکَ، وَ لاَ تَطْلُبَنَّ فِیهِ حَاجَةً أَصْلاً»
«روز سیزدهم ماه، روزی نحس است و روزی بد و شوم است. پس در این روز، از پادشاه (حاکم) یا کارگزاران او و همچنین از دیگر کارها دوری کن و هیچ نیازی را در این روز، بههیچوجه طلب مکن.»
منبع: الدروع الواقیة، ج ۱، ص ۲۵۹.
۳. امام صادق علیهالسلام:
«اَلثَّالِثَ عَشَرَ یَوْمُ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ فَاتَّقُوا فِیهِ جَمِیعَ اَلْأَعْمَالِ.»
منبع: مکارم الأخلاق، ج ۱، ص ۴۷۴؛ تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، ج ۱۱، ص ۳۹۹.
۲. عدم اختصاص نحوست فقط به روز سیزدهم
نحوست منحصر به روز سیزدهم نیست، بلکه هفت روز در هر ماه قمری به عنوان ایام نحس در روایات معرفی شدهاند:
روزهای: ۳، ۵، ۱۳، ۱۶، ۲۱، ۲۴ و ۲۵
مرحوم شیخ عباس قمی (ره) نیز در کتاب شریف مفاتیحالجنان این ایام را در قالب نظم چنین بیان کرده است:
هفت روزی نحس باشد در مهی
زان حذر کن تا نیابی هیچ رنج
سه و پنج و سیزده با شانزده
بیست و یک با بیست و چار و بیست و پنج
و در نظم دیگری آمده است:
سه و پنج و سیزده، شانزده و بیست و یک
بیست و چهار و بیست و پنج، ایام نحساند بیمحک
پس تکلیف سیزده رجب و سوم شعبان چه میشود؟
برخی میپرسند: اگر روز سیزدهم ماه قمری یا سوم ماه قمری نحس باشد، پس چگونه میتوان ولادت حضرت علی علیهالسلام در ۱۳ رجب و ولادت امام حسین علیهالسلام در ۳ شعبان را پذیرفت؟
پاسخ:
اولاً:
منظور از نحوست در این ایام، غیرمبارک بودن یا نحس بودن ولادت یا افراد متولد شده نیست؛ چرا که تولد امری غیر اختیاری است. بلکه مقصود، پرهیز از انجام امور مهم در این روزهاست، مانند:
رفتن نزد سلطان یا کارگزاران او
عقد ازدواج
سفر
معاملات مهم
پس ولادت در این دو روز منافاتی با نحسی آن ندارد.
ثانیاً:
اگر ولادت این دو بزرگوار در این روزها واقع شده باشد، آن روزها از قاعده نحوست مستثنا میشوند. به تعبیر اصولی:
«ما من عامٍ إلا و قد خُصّ»
هیچ قاعده کلی نیست مگر آنکه تخصیص خورده باشد.
پس نحوست در این دو روز ذاتی نیست و همانگونه که با صدقه و دعا برداشته میشود، به برکت ولادت مبارک آن دو امام همام علیهماالسلام نیز برداشته شده است.
محمد الهیمنش، استاد دانشگاه و سطوح عالی حوزه، کارشناس فقه دفتر تبلیغات اسلامی