شیعه نیوز | ریم کری و دخترعمویش لاما، دهها عکس را که روی میز پخش شده جستجو میکنند. اینها تصاویر کودکان گم شده هستند و لاما فکر می کند یکی از عکسها شبیه کریم، پسر گمشده ریم است.
به گزارش «شیعه نیوز»، در سال ۲۰۱۳ در جریان جنگ داخلی سوریه، کریم دو سال و نیم داشت که همراه پدرش ناپدید شد. او یکی از بیش از ۳۷۰۰ کودکی است که از زمان سقوط حکومت مستبد اسد در ۱۰ ماه پیش، هنوز مفقود هستند. کریم باید ۱۵ سال داشته باشد.
مردی که پشت میز نشسته مدیر جدید لحن الحیات، یک پناهگاه کودکان سوری است که اسما اسد، بانوی اول سابق، در سال ۲۰۱۳ به تاسیس آن کمک کرد. او یکی از عکسهایی که این دو زن انتخاب کردهاند را با عکس دو سالگی کریم مقایسه میکند و میپرسد: «چشمهایش سبز است؟»پاسخ میدهند: «بله»مرد با خود فکر میکند: «خط رویش موهای سرش...، شباهتهایی وجود دارد اما...» صدایش محو میشود. این کار خیلی دشوار و بزرگ است.«لحن الحیات» یکی از چند مرکز مراقبت از کودکان سوری برای نگهداری از کودکانی است که والدین آنها در طول جنگ داخلی ۲۰۱۱-۲۰۲۴ توسط حکومت دستگیر شدند.
دولت به جای سپردن این کودکان به بستگانشان، آنها را به پرورشگاهها فرستاد تا به عنوان اهرم فشار علیه مخالفانش مورد استفاده قرار دهد. در برخی موارد، کودکان به دروغ به عنوان یتیم ثبت میشدند یا هویت آنها تغییر داده میشد که پیدا کردن آنها را - چه در آن زمان و چه حالا - دشوارتر کند.
در ماه دسامبر سال گذشته که حکومت اسد به طور ناگهانی سقوط کرد، روزنامهنگاران، فعالان حقوق کودک و خانوادهها به منابع اطلاعات، مکانها و اسنادی دسترسی یافتند که تحت چند دهه حکومت اسد غیرقابل تصور بود.
تجزیه و تحلیل سوابق نشان میدهد که یتیمخانههایی که بیش از هر نهاد دیگری این گروه از کودکان را پذیرفته بودند توسط یک موسسه خیریه مستقر در اتریش به نام «دهکدههای بینالمللی کودکان اساواس» اداره میشدند. این سازمان در بیش از ۱۳۰ کشور فعالیت دارد و سالانه حدود ۱/۶ میلیارد یورو (۱/۹ میلیارد دلار) از جمله از سازمان ملل، دولتهای اروپایی و کمکهای شخصی به دست میآورد.
بیشترین سمتهای ارشد این سازمان در سوریه به طور مستقیم توسط کاخ اسد و اسما اسد تعیین میشد. اسما اسد که همراه همسرش بشار به دلیل نقض حقوق بشر توسط اتحادیه اروپا و بریتانیا تحریم شده بودند نقشی تاثیر گذار در این سازمان داشتند.
همچنین این موسسه خیریه برای دریافت بودجه بیشتر، «هر کودکی را صرفنظر از شرایطش به اینجا میآورد.»
سازمان دهکدههای بینالمللی کودکان، گفته است که «ما برای افزایش تعداد کودکان یتیم پاداش مالی نمیدهیم» و هرگونه ارتباط رسمی بین این موسسه خیریه و خانواده اسد را تکذیب کرد.
در عین حال، دهکدههای بینالمللی کودکان اساواس، پس از تحقیقات درونسازمانی اذعان کرده است که بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ شعبه این سازمان در سوریه ۱۴۰ کودک را بدون مدارک لازم پذیرفته است. این سازمان اعلام کرده است که سرویسهای اطلاعاتی یا وزارت امور اجتماعی سوریه بعدا ۱۰۴ نفر از این کودکان را از سازمان پس گرفتند و سازمان از محل نگهداری فعلی آنها اطلاعی ندارد.
این سازمان همچنین اعلام کرده است که از سال ۲۰۱۸ پذیرش فرزندان بازداشتشدگان سیاسی را متوقف کرده است.
اما انتقال این قبیل کودکان به دهکده بینالمللی کودکان در سوریه تا سال ۲۰۲۲ ادامه داشته است.
در مواردی که دولت اسد یا سرویسهای اطلاعاتی سوریه از این سازمان میخواستند که کودکان را به آنها بازگردانند، سازمان در مورد اینکه بعد از آن قرار است چه کسی از آنها مراقبت کند، تحقیق نمیکرد.
کودکانی را میپذیرفت که میدانست هویت واقعی آنها را تغییر دادهاند و در یک مورد، خود موسسه به کودکی که تحت مراقبت خود بود نام رسمی متفاوتی داد.
از دستورالعملهای نهادهای اطلاعاتی سوریه در این زمینه تبعیت میکرد. این که به اقوام کودکان اجازه ملاقات داده نشود و حق حضانت یا اطلاعاتی در مورد این کودکان در اختیار آنها قرار نگیرد.
ممنوع کرد که کارکنان عکس خانواده کودکان را به آنها نشان دهند یا درباره خانوادهشان با آنها صحبت کنند.
از زمان سقوط رژیم، در تعامل با مادرانی که به دنبال اطلاعاتی بودهاند که بتواند به آنها در یافتن فرزندانشان کمک کند، این سازمان یا به کندی عمل کرده یا ابدا همکاری نکرده است.
سازمان دهکدههای بینالمللی کودکان به ما گفته است: «ما از اینکه کودکان به زور از خانوادههایشان جدا شدند و خانوادهها سالها از محل نگهداری فرزندانشان بیاطلاع ماندند عمیقا متاسفیم. چنین وضعیتی هرگز نباید اتفاق میافتاد و ما متعهد هستیم که از تحقیقات مستقل خود درس بگیریم تا اطمینان حاصل کنیم که در آینده بهتر عمل خواهیم کرد.»
بنوا پیوت، مدیرعامل موقت این سازمان، در مصاحبهای افزود که این موسسه خیریه از دستورات دولت سوریه در زمان اسد که او آن را «نظام ارعاب» نامید، پیروی میکرده است.
دفتر سازمان دهکدههای بینالمللی کودکان در بریتانیا، پس از انتشار این گزارش در بیانیهای گفت از «حجم اتهامات مطرح شده علیه دهکدههای بینالمللی کودکان اساواس در سوریه وحشتزده شده است.»
بسیاری از والدین هنوز نمیدانند برای فرزندانشان چه اتفاقی افتاده است. باتلاق پروندههای مفقود شده و جعلی برای کودکان گمشده سوریه به این معنی است که مادران و پدران بازمانده برای یافتن هرگونه اطلاعاتی درباره آنها بین موسسات و ادارات مختلف سرگردان هستند.
ریم هم در جستجوی پسرش، کریم، همین وضعیت را دارد.
برای او غیرممکن است که بفهمد آیا کریم توسط موسسه دهکده بینالمللی کودکان پذیرش شده یا به موسسههای دیگر مسئول پذیرش فرزندان بازداشت شدگان رژیم اسد منتقل شده است. اما او با توجه به ثروتمند بودن شوهرش که باعث میشد از سوی رژیم بیپول اسد در خطر باشد، و این واقعیت که در سال ۲۰۱۶ در زندان دیده شده بوده، این احتمال مطرح است که او بازداشت شده و به همین دلیل فرزندش به یتیمخانه منتقل شده باشد.
ریم قبل از اینکه ببیند جستجویش در لحن الحیات بی نتیجه است، به وزارت امور اجتماعی سوریه مراجعه کرده بود. در آنجا به او گفتند که وزیر، خارج از کشور است، مدیر مسئول پرونده افراد گمشده در تعطیلات است و در نهایت کار روی وضعیت کودکان گمشده به یک اداره امنیتی در طبقه پنجم وزارتخانه منتقل شده است.
ریم سپس از یک پرورشگاه دیگر که برای پذیرش کودکان همسن کریم شناخته شده است، مراجعه کرد. او عکس پسرش را که در تلفن همراهش داشت به مدیر موسسه نشان داد.
زن سرش را به آرامی تکان داد و پاسخ منفی داد. چشمان ریم پر از اشک شد. نمونهای نادر از شکستن خونسردی او.
ریم در نهایت به دفتر دهکدههای بینالمللی کودکان در سوریه رفت که تا همین اواخر توسط سمر دعبول، دختر یکی از دستیاران نزدیک اسد، اداره میشد. خانم دعبول انکار کرده است که پیوندهای خانوادگی او بر کارش تاثیر داشته است.
از ریم تاریخ تولد کریم پرسیده شد، اما او توضیح داد که با توجه به تغییر مکرر سوابق شخصی کودکان، ممکن است این اطلاعات فایدهای نداشته باشد. در عوض، او درخواست کرد عکسهای کودکانی را که به این موسسه سپرده شده بودند ببیند، اما موسسه با استناد به حفظ حریم خصوصی، با این درخواست مخالفت کرد.
چند هفته بعد، او ایمیلی از دهکدههای بینالمللی کودکان دریافت کرد که اطلاع میداد این موسسه خیریه ظرف شش ماه به او پاسخ خواهد داد و توصیه شد که او مستقیماً با شعبه سازمان در سوریه - یعنی همانجایی که به تازگی به آن مراجعه کرده بود - تماس بگیرد.