شیعه نیوز | مجموعه نظرات آیت الله خویی درباره شعائر حسینی به شرح زیر است
سوال
روایت شده است که جابر انصاری در روز اربعین به زیارت قبر امام حسین (علیه السلام) رفت و پس از شستن خود با آب فرات، کیسهای حاوی سعاد را باز کرد و آن را بر بدن خود پاشید. آیا این عمل دلالت بر استحباب استفاده از عطر فقط در زیارت امام حسین (علیه السلام) در روز اربعین دارد؟
جواب
صرفاً با انجام این کار، ثابت نمیشود که این کار مستحب است، بلکه استفاده از عطر به خودی خود ارجح است.
سوال
بسیاری از زائران امام حسین (علیه السلام) قبل از روز اربعین به زیارت امام میروند و قبل از اربعین برمیگردند. آیا ثواب زیارت اربعین برای آنها محاسبه میشود؟
جواب
ثواب زیارت حسین علیه السلام برای او نوشته می شود.
سوال
در خبر آمده بود که ایشان از نماز خواندن با لباس مشکی کراهت دارند، آیا این کراهت به خاطر حزن برای همه امامان معصوم در سالگرد شهادتشان است یا فقط به خاطر حزن برای امام حسین علیه السلام است؟
جواب
پوشیدن لباس سیاه برای حزن و اندوه ائمه علیهم السلام کراهتی ندارد.
سوال
بعضی از مردانی که در مجالس عزاداری حسینی شرکت میکنند، سینه و شکم خود را نمایان میکنند و به سینه میزنند، آیا این کار در مقابل زنان جایز است؟
جواب
بله، جایز است.
سوال
آیا درست است که قمه زنی، زنجیل زدن و گریه با صدای بلند بر امام حسین (علیه السلام) حرام است؟ آیا این درست است؟
جواب
در برخی روایات آمده است که اندوه و وحشت برای مردگان مکروه است، مگر برای حسین علیه السلام.
سوال
احیای شعائر حسینی به اشکال مختلف مرسوم است و از جمله این مراسم، بزرگداشت شب هشتم محرم برای قاسم بن الحسن علیهما السلام است. برخی این موضوع را زیر سوال میبرند و آن را خرافات میدانند، اما میدانیم هر کسی که شعائر الهی را بزرگ بدارد، این از تقوای قلب است. شکی نیست که سلف صالح از چنین شعائری پیروی میکردند. پس میزان مشروعیت آنها چیست و چه کسی آنها را برای شریک شدن در غم اهل بیت و برانگیختن عواطف و اندوه انجام میدهد؟
جواب
اختصاص دادن یک شب به نام قاسم (علیه السلام) و ذکر فضائل و مصائب او، فی نفسه اشکالی ندارد، بلکه یکی از عبادات است.
سوال
در مورد خودزنی، آیا این کار حرام است؟
جواب
اگر تتبیر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا مستلزم وهن یا تضعیف دین باشد، جایز نیست.
سوال
نظر شما در مورد دسته زنجیرزنی چیست؟ آیا جایز است یا خیر؟
جواب
اگر ضرر قابل توجهی نداشته باشد، اشکالی ندارد.
سوال
ما جوانانی هستیم که دسته زنجیل را رهبری و سازماندهی میکنیم. البته در بین مردم معروف است که دسته زنجیل در ماههای محرم و صفر در روز اربعین امام حسین (علیه السلام) حرکت میکند. آیا اگر دسته زنجیل در روز وفات زین العابدین و وفات حضرت زینب (سلام الله علیها) در سوگ آنچه در کربلا برایشان اتفاق افتاد حرکت کند، اشکالی دارد یا بدعتی است؟ و آیا اگر دسته زنجیل در روز وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) و وفات امیرالمؤمنین (علیه السلام) حرکت کند، اشکالی دارد یا بدعتی است؟ با توجه به اینکه دسته زنجیل که همان دسته ابا عبدالله الحسین است، افراد زیادی را از کسانی که دستههای عزاداری را تماشا میکنند، برای شرکت در آن جذب میکند، بنابراین این دسته آنها را جمع میکند و در این دو مرگ در یک دسته غمانگیز که همان دسته زنجیل است، متحد میکند؟
جواب
اشکالی ندارد، چون احیای امر اهل بیت علیهم السلام است.
سوال
آیا جایز است یک دسته حسینی را که در روستای ما مراسم سینهزنی برگزار میکند، به این بهانه که صاحبان این دسته یا عزاداران آن از موافقان قمهزنی هستند و خودزنی میکنند، از روستا اخراج، منع و به آنها توهین کنیم؟
جواب
جایز نیست.
سوال
در روز دهم محرم و روز اربعین، دستههای عزاداری البته از خیابانها عبور میکنند و کسانی هستند که به عزاداران آب میدهند. با این حال، وقتی دستههای قمهزنی نزدیک میشوند، برخی از آبرسانان از دادن آب به دستههای قمهزنی خودداری میکنند. دستههای قمهزنی نیاز به آب آشامیدنی دارند و همه میدانند که آبی که توزیع میشود وقف امام حسین (علیه السلام) است و همه حق دارند از آن بنوشند. بنابراین، آیا جلوگیری از آب برای آنها درست است و آیا این کار خدا و حسین را خشنود میکند و آیا انجام این کار برای آنها جایز است؟
جواب
نمیتوان جلوی آنها را گرفت.
سوال
آیا سینه زدن در مراسم عزاداری حسینی، چه در ماه محرم و چه در سوگ یکی از معصومین علیهم السلام، جایز است؟ آیا در مراسم عزاداری شعری خوانده میشود که در اشعار آن نامی از حسین یا هیچ یک از معصومین برده نشده است؟ آیا سینه زدن در این مراسم جایز است؟ توجه داشته باشید که مضمون شعر این است که خواننده از کشور خود تعریف میکند و میگوید که این کشور گرانبها، گوهر اوست، مروارید اوست، محبوب من است و کلماتی از این قبیل... یا در مورد وقایع و تحولات کشور خود صحبت میکند... و آن شعر در مورد مجلس و رأی مثبت به فلان شورا و پادشاهی زودگذر است... آیا سینه زدن در این مراسم در مراسم عزاداری ابا عبدالله الحسین علیه السلام جایز است؟
جواب
فی نفسه هیچ اشکالی ندارد.
سوال
برخی از روادیان از دعوت شدن به برخی موکبهای حسینی خودداری میکنند و ادعا میکنند که این موکب متعلق به فلان مرجع است، یا این موکب از گروه من نیست، یا برخی از اعضای موکب در حکومت ظالم مناصب ناشایستی دارند... یا اینکه اداره فلان حسینیه خشن، ظالمانه یا ناموفق است. آیا این توجیهی برای امتناع از خدمت به امام حسین (علیه السلام) است، در حالی که موکب به آنها به عنوان روادیانی که مورد پیروی مردم هستند و به حرفشان گوش داده میشود، نیاز دارد؟
جواب
اول اینکه تا زمانی که مستلزم حرامی نباشد، پرهیز نکند.
سوال
حکم قمه زدن از نظر امام خویی رحمه الله چیست؟
جواب
جایز است مگر اینکه منجر به مرگ شخص یا ضرر قابل توجهی شود که در این صورت جایز نیست.
سوال
در زیارتهای خاص مانند زیارت اربعین امام حسین (علیه السلام)، زیارت عاشورا در دهم محرم و وفات امام کاظم (علیه السلام)، تعداد زیادی از مردان و زنان به آنجا میآیند و اختلاط بین زن و مرد رخ میدهد. آیا رفتن زنان به این زیارتها جایز است؟
جواب
صرف اختلاط با دیگران با حفظ حجاب و سایر وظایف، مانع از دید و بازدید مستحبی نیست.
سوال
برخی اعمال در روز عاشورا انجام میشود، مانند قمه زدن با شمشیر که به آن «تطبیر» میگویند و پابرهنه راه رفتن روی آتش و اخگر که باعث آسیبهای روحی و جسمی میشود. علاوه بر این، این اعمال، مذهب تشیع (شیعه دوازده امامی) را در نظر علما و پیروان مذاهب اسلامی و جهانیان وهن میکند و ممکن است توهین به این مذهب تلقی شود. نظر شریف شما در این مورد چیست؟
جواب
صرف ضرر داشتن، آن را حرام نمیکند، مگر اینکه ضرر قابل توجهی داشته باشد. اگر منجر به ضرر قابل توجهی مانند از بین رفتن جان یا جنایت بر آن شود، آنچه ذکر شد در آن صورت جایز نیست. همچنین اگر طبق نظر مذهب در اینجا محاسبه شود، حکم به عدم جواز آن میشود. اما مهم، احراز آن است و صرف اینکه برخی در آن تردید میکنند، آن را جایز نمیداند.
سوال
۱ - حکم قمهزنی در ایام محرم چیست؟ ۲ - آیا استفاده از طبل و نی برای مراسم حسینی در ایام محرم جایز است؟
جواب
۱ - جایز است مگر اینکه ضرر قابل توجهی داشته باشد یا معصیت محسوب شود. ۲ - طبلی که در دستههای حسینی استفاده میشود از آلات لهو و لعب نیست، بنابراین فی نفسه اشکالی ندارد مادامی که با حرامی همراه نباشد. و الله اعلم.
سوال
میخواهم نظر آقای الخوئی، رحمه الله، را در مورد قمهزنی، رک و صریح بدانم و حکم آن چیست؟
جواب
تطبیر جایز است به شرطی که ضرر قابل توجهی به شخص وارد نشود و از نظر شرعی هم چنین نباشد.
سوال
درس خواندن مهمتر است یا شرکت در مجالس حسین؟
جواب
هیچ رقابتی بین آنها وجود ندارد، زیرا او باید درس بخواند و در جلسات امام حسین (علیه السلام) شرکت کند، اما برای مراقبت از درس، باید روزی یک یا دو جلسه در آن شرکت کند، تا زمانی که با درسش منافات نداشته باشد.
سوال
مایلیم برای ما توضیح دهید که نظر سید (قدس سره) در مورد قمهزنی چیست؟
جواب
تطبیر جایز است، مگر اینکه ضرر قابل توجهی داشته باشد یا اختلاف نظر بین مذاهب وجود داشته باشد که در این صورت جایز نیست.
سوال
آیا فلسفه عزاداری (سینه زدن) برای مصیبت اباعبدالله الحسین (علیه السلام) و سایر معصومین (علیهم السلام) مستحب است؟! آیا آیه قرآن یا حدیثی از اهل بیت (علیهم السلام) این کار را مجاز میداند؟ چگونه به خودمان آسیب میرسانیم؟ لطفاً توضیح دهید.
جواب
مخفی نیست که عزاداری برای اباعبدالله علیه السلام از جمله شعائری است که خداوند متعال ما را به بزرگ داشتن آن امر کرده است، چنانکه فرموده است: ((و هر که شعائر الهی را گرامی بدارد - همانا این از تقوای دلهاست)) و روایات زیادی از اهل بیت علیهم السلام وارد شده است که مردم را به گریه و گریاندن بر مصیبت امام حسین علیه السلام ترغیب میکنند، تا جایی که وارد شده است که هر ترسی مکروه است جز ترس و اندوه بر حسین علیه السلام، و این یکی از اصول ثابت نزد شیعه است که هیچ دو نفری در آن اختلاف ندارند.
سوال
آیا ترک کار برای مدت طولانی و تعطیلی مدارس برای احیای شعائر حسینی واجب است؟ و حکم زن متأهل چیست؟ آیا ترک خانه برای احیای شعائر بر او واجب است؟
جواب
اصولاً بزرگداشت شعائر حسینی مستحب است و ثواب زیادی دارد. اما در شرایط خاص، ممکن است حکم متفاوتی داشته باشد که بسته به شرایط متفاوت است. در مورد زن متأهل، خروج از خانه بدون اجازه شوهر جایز نیست.
سوال
من در یک پروژه مشخص، درصدی از سود را تعیین کردم و درصد سود برای حضرت عباس علیه السلام بود، بدون اینکه آن را مشخص کنم، همانطور که گفتم: (قصد دارم درصدی از سود این پروژه را در راه خدا و آبروی حضرت عباس علیه السلام اختصاص دهم.) خب، با پولش چه کار کنم؟
جواب
میتوان آن را صرف امور مربوط به حرم حضرت عباس، امور زائران آن و هر چیزی که مربوط به آن مکان مقدس است، کرد. همچنین میتوان آن را صرف مراسم عزاداری حضرت عباس (علیه السلام) در هر مکانی نمود.
سوال
فلسفه تعزیه (سینه زدن) در مصیبت اباعبدالله الحسین علیه السلام و سایر معصومین علیهم السلام چیست؟
جواب
شکی نیست که تسلیت گفتن در مصیبت امامان علیهم السلام، از جمله حسین علیه السلام، مستحب است، زیرا از شعائر دینی است. از جمله مظاهر تسلیت، سینه زدن است که مستحب است و شخص بر آن ثواب میبرد.
سوال
از خیلیها شنیدهام که زیارت امام حسین یک زیارت واجب است و نباید به هیچ دلیلی از آن غفلت کرد. لطفاً برای من توضیح دهید که آیا واقعاً واجب است و کدام آیه قرآن یا حدیث اهل بیت آن را لازم میداند؟
جواب
زیارت امام حسین (علیه السلام) مستحب است و ثواب زیادی دارد. روایات زیادی در این مورد وارد شده است، اما واجب نیست.
سوال
آیا قمهزنی به شیوه فعلی، یعنی بریدن بدن و زدن آن با اشیاء تیز مانند تیغه و شمشیر که باعث خونریزی زیاد و زخمی شدن بدن تا حدی که نیاز به بخیه یا مراقبت و درمان پزشکی دارد، با توجه به واکنشها و انتقاداتی که این عمل از سوی سایر اقوام و مذاهب و دوری آنها از مذهب شیعه ایجاد میکند، جایز است؟
جواب
اما اگر قمهزنی ضرر قابل توجهی برای نفس داشته باشد یا نقص یا ضعفی برای مکتب محسوب شود، جایز نیست. و خدا داناتر است.
سوال
نظر سید خویی رحمه الله در مورد قمه زنی و سایر مواردی که ممکن است آن را نقض آرمان حسینی بدانیم چیست؟
جواب
اگر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا در مورد اصل موضوع اختلاف نظر وجود داشته باشد، جایز نیست.
سوال
نظر سید در مورد تطبیر چیست؟ آیا از شعائر حسین (ع) است؟ آیا اشک خالص از این عمل بهتر نیست؟
جواب
اگر تطبیر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا ضعف یا نقصی در مکتب باشد، جایز نیست.
سوال
آیا قمه زدن جایز است؟
جواب
بله، اگر ضرر قابل توجهی نداشته باشد و اینجا بحثی برای این دکترین نباشد.
سوال
حکم زدن با دست به سینه، چه با پوشاندن و چه بدون آن، زنجیر زدن، قمه زدن، و راه رفتن روی زغال گداخته از نظر آیت الله خویی چیست؟
جواب
انجام تمام شعائر حسینی مستحب است، مگر اینکه ضرر قابل توجهی داشته باشد یا ایمان را تضعیف کند.
سوال
حکم خودزنی چیست؟
جواب
اگر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا ضعفی در عقیده وجود داشته باشد، جایز نیست.
سوال
حکم قمهزنی در اسلام چیست؟ آیا جایز است یا حرام؟ اگر حرام است، دلیل آن چیست؟
جواب
جایز است، مشروط بر اینکه ضرر قابل توجهی نداشته باشد و وهن مکتب نباشد. شاهد این مدعا این است که این کار مصداق تعظیم شعائر حسینی است.
سوال
نظر حضرت عالی در مورد خودزنی چیست؟
جواب
اگر ضرر قابل توجهی نداشته باشد و نقطه ضعفی برای عقیده نباشد، جایز است.
سوال
میخواستم در مورد تطبیر سؤال کنم، چون در وبسایت شما ذکر شده که اگر باعث ضرر به نفس یا تضعیف فرقه شود، جایز نیست. در حین گشت و گذار در اینترنت، چندین حدیث از حضرت عالی یافتم که برخی از آنها امضای ایشان را دارند. این متن برخی از نوشتههای ایشان است: امام خویی (قدس سره) متن نوشتهی حضرت آیتالله العظمی حاج سید ابوالقاسم خویی بسم الله الرحمن الرحیم آنچه شیخ ما، استاد (قدس سره) در پاسخ به سؤالات بصره بیان کردند، صحیح است و عمل به آن اشکالی ندارد. از خداوند متعال میخواهیم که همه برادران مؤمن ما را به بزرگداشت شعائر دین و دوری از محرمات آن هدایت کند. تحقیرآمیزترین ابوالقاسم الموسوی الخوئی این پاسخ جناب استاد به مسئلهی تطبیر در فتوای امام محقق نائینی (قدس سره) و سایر فتاوا است. چه چیزی نشان میدهد که تطبیر مشکلی ندارد؟ آیا تطبیر از شعائر حسینی مستحب است یا عمل به آن جایز نیست؟ و اگر جایز نیست، آیا حرام است؟
جواب
پرسش و پاسخهایی از دفتر سید خویی، قدس الله سره، صادر و در دو جلد با عنوان «مسائل حقوقی» چاپ شد. این پرسشها شامل چندین پاسخ در مورد قمهزنی بود که نتیجه آن این است: قمهزنی جایز است، مگر اینکه ضرر قابل توجهی داشته باشد (یعنی باعث کشته شدن شخص یا از بین رفتن عضوی از بدن شود) یا باعث تضعیف مکتب شود.
سوال
حکم قمه زدن از نظر حضرت عالی چیست؟
جواب
اگر تطبیر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا خلاف اصول دین باشد، جایز نیست.
سوال
حالا من این پیام را میفرستم تا در مورد موضوع قمهزنی که این روزها شاهد انتشار شایعاتی مبنی بر فتوای سید مبنی بر جواز قمهزنی با وجود ضرر آن برای نفس و تحقیر دین است، سوال کنم. میخواهم از مرجع مربوطه در مورد نظر سید در این مورد و اینکه آیا آن را یک رسم میداند یا یک بدعت، سوال کنم.
جواب
اگر ضرر قابل توجهی داشته باشد یا طبق نظر فقهی ضرر قابل توجهی باشد، جایز نیست.
سوال
ما، اعضای هیئت مدیره یک مرکز عزاداری، سالانه مسابقهای برگزار میکنیم و آن را به مبلغ ناچیزی میفروشیم. جوایز توسط شرکتها و بازرگانان اهدا میشود. درآمد حاصل از آن برای فعالیتها و رویدادهای مختلف مرکز عزاداری استفاده میشود. سوال: اگر بخواهیم به مناسبت نقل مکان به خانه جدید یا هر زمان دیگری، به عنوان قدردانی از نقش فعال و تلاشهای برجسته یکی از اعضای هیئت مدیره در برنامهها، فعالیتها و رویدادهای مختلف مرکز عزاداری، هدیهای به او بدهیم، آیا جایز است از درآمد حاصل از مسابقهای که مرکز عزاداری سالانه برگزار میکند، به او هدیه دهیم؟
جواب
جز با علم به اجازه پرداخت کنندگان، جایز نیست.
سوال
۱ - حکم شرکت در مراسم عزاداری سنقل (زنجیل) یا تماشای آن چیست؟ ۲ - حکم سینه زدن در مراسم عزاداری حسینی چیست؟
جواب
۱-۲ - همه اینها مصداق تعظیم شعائر است و هر که شعائر خدا را تعظیم کند، پس این از تقوای دلهاست.
سوال
۱- آیا سر امام حسین (ع) پس از جدا شدن از بدنش واقعاً صحبت کرد؟ ۲- حقیقت حضور حضرت زینب (س) در مراسم تشییع جنازه امام حسین (ع) چیست؟
جواب
۱- در چندین کتاب قتال - همانطور که عالم و محقق شیخ عباس قمی در کتاب منتهی الآمال خود ذکر کرده است - معجزاتی از سر امام حسین (علیه السلام) از جمله تلاوت قرآن کریم ذکر شده است. ۲- اگر فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در مجالس فرزندش حسین (علیه السلام) شرکت میکرد، چه چیزی مانع از حضور زینب (سلام الله علیها) در مجالس برادرش حسین (علیه السلام) میشود؟
سوال
آیا درآوردن لباس برای عزاداری جایز است؟
جواب
بله، هیچ اشکالی ندارد. و الله اعلم.
سوال
در دستههای عزاداری حسینی طبل هم وجود دارد، آیا طبل از آلات لهو و لعب است؟
جواب
طبل مورد استفاده در دستههای عزاداری، آلات لهو و لعب نیست، بنابراین تا زمانی که با فعل حرام همراه نباشد، فی نفسه اشکالی ندارد.سوال
آیا قمهزنی (تطبیر) به شکلی که در برخی از مظاهر عزاداری و تسلیت به روح امام عزیزمان اباعبدالله الحسین (علیه السلام) مرسوم و شناخته شده است، با فرض اینکه ضرری نداشته باشد، اشکالی دارد؟
جواب
در خود سوال هم مشکلی از این بابت وجود ندارد.
منبع : سایت آیت الله خویی