آیا میدانید که جانبازان عزیز چگونه میتوانند با شرایطی ویژه، صاحب خودروی دلخواه خود شوند؟ در سالهای اخیر، دولت و نهادهای مرتبط تلاش کردهاند تا امکان بهرهمندی جانبازان از خودروهای باکیفیت را با تسهیلات خاص فراهم کنند. این شرایط ویژه شامل معافیتهای گمرکی، تخصیص ارز دولتی و حذف سود بازرگانی است. اما نکته مهم اینجاست که همهی جانبازان مشمول این طرح نمیشوند. فقط افرادی که دارای درصد خاصی از جانبازی هستند و در گذشته از تسهیلات مشابه استفاده نکردهاند، میتوانند اقدام کنند. به همین دلیل، دانستن دقیق شرایط و مراحل ثبتنام اهمیت زیادی دارد.
شاید این سوال برای بسیاری پیش آمده باشد که چه نوع خودروهایی برای جانبازان مناسبتر هستند؟ در پاسخ باید گفت که خودروهای مناسب باید ویژگیهایی مانند ورود و خروج آسان، تجهیزات کمکحرکتی، فضای مناسب داخلی و قابلیت نصب تجهیزات خاص را داشته باشند. خودروسازان داخلی و خارجی برخی از مدلهای خود را با در نظر گرفتن این موارد طراحی کردهاند.
بهعنوان مثال، بهترین خودروهای داخلی مناسب برای جانبازان معمولاً خودروهایی هستند که در رده SUV یا ون قرار میگیرند و امکان نصب رمپ یا صندلی چرخدار در آنها وجود دارد. خودروهایی مانند دنا پلاس اتومات، هایما S7 و ونهای ایرانی جزو گزینههای مناسب به شمار میآیند. اگرچه خودروهای خارجی ممکن است امکانات پیشرفتهتری داشته باشند، اما داخلیها نیز در بسیاری از موارد پاسخگوی نیازهای جانبازان هستند.
برای بهرهمندی از تسهیلات خودرو، جانباز باید واجد شرایط مشخصی باشد. این شرایط به طور رسمی در آییننامههای مربوط به سالهای اخیر، از جمله بودجه ۱۴۰۲ تعیین شدهاند. بر این اساس، تنها خودرو جانبازان با درصد جانبازی ۵۰ درصد و بالاتر و البته به شرط عدم استفاده قبلی از تسهیلات مشابه، تخصیص مییابد.
همچنین سقف ارزی واردات برای این خودروها با توجه به نوع و درصد جانبازی متغیر است؛ برای مثال جانبازان دارای قطع نخاع یا قطع دو دست یا دو پا، میتوانند تا سقف ۳۵ هزار یورو خودرو وارد کنند. نکته مهم دیگر، عدم امکان فروش خودرو تا پنج سال بود که اخیراً این محدودیت برداشته شده و حتی حواله نیز قابل واگذاری شده است. این شرایط بهگونهای طراحی شدهاند تا دسترسی جانبازان به خودرو با امکانات کافی تسهیل شود.
در کنار خودروهای متداول، برخی مدلها بهصورت اختصاصی برای استفادهی افراد با تواناییهای خاص طراحی شدهاند. این خودروهای ویژه جانبازان معمولاً دارای امکاناتی مانند کنترل دستی گاز و ترمز، صندلیهای گردانشونده، فرمانهای الکترونیکی و سیستمهای رانندگی بدون استفاده از پا هستند. این امکانات باعث میشود که حتی جانبازانی که دچار محدودیتهای حرکتی شدید هستند نیز بتوانند بهراحتی رانندگی کنند. در کشورهای مختلف، مدلهایی مانند مرسدس بنز V-Class یا فولکسواگن Caddy Maxi Life به عنوان نمونههای موفق در این حوزه شناخته میشوند.
البته در داخل کشور نیز برخی شرکتها با همکاری سازمانهای حمایتی، اقدام به بومیسازی این فناوریها کردهاند تا خودروهای مناسب برای جانبازان در دسترستر باشند. نکته مهم در انتخاب این خودروها، مشاوره فنی پیش از خرید و تطابق کامل با نیازهای جانبازان است. در ادامه به بررسی دقیق این مراحل و سوالات متداول در مورد واردات خودرو جانبازان خواهیم پرداخت تا مسیر برای شما شفافتر شود.
ثبتنام برای دریافت خودرو به صورت مرحلهای و از طریق سامانههای اینترنتی صورت میگیرد. سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران معمولاً سامانهای را معرفی میکند که جانبازان میتوانند با بارگذاری مدارک لازم، اقدام به ثبت درخواست کنند. مدارکی نظیر کارت جانبازی، گواهی عدم بهرهمندی از طرحهای قبلی و تاییدیه درصد جانبازی از الزامات هستند.
پس از ثبتنام اولیه، بررسی و تأیید صلاحیت انجام شده و فرد وارد فرآیند تخصیص حواله میشود. یکی از نکات مهم در این مرحله، توجه به سقف ارزی و نوع خودروی انتخابی است. پس از تأیید نهایی، جانباز میتواند نسبت به واردات خودرو یا خرید از نمایندگیهای داخلی اقدام کند. متقاضیان باید حتماً به اطلاعیههای رسمی توجه کرده و از منابع معتبر ثبتنام نمایند تا در فرآیند دچار مشکل نشوند.
اما چه زمانی خودرو به جانباز اختصاص مییابد؟ پاسخ در تطبیق مدارک، تاییدیهها و همچنین رتبهبندی اولویتهاست. در صورت تأیید نهایی توسط بنیاد شهید، حواله خرید خودرو برای فرد صادر میشود. این حواله معادل دریافت مجوز واردات یا تخصیص خودرو از میان گزینههای داخلی یا خارجی است. متقاضی میتواند براساس سقف بودجهای اعلامشده، مدل مورد نظر خود را انتخاب کند. در گذشته، محدودیتهایی مانند عدم امکان فروش تا پنج سال وجود داشت، اما این قانون لغو شده و آزادی بیشتری در انتخاب برای جانبازان فراهم آمده است.
در دهه اخیر، سیاستگذاران توجه ویژهای به حمایت از ایثارگران و جانبازان در حوزه حملونقل و خودرو داشتهاند. این حمایتها تنها به معافیتهای مالی محدود نمیشود، بلکه شامل ارائه تسهیلات خرید، تخصیص سهمیه واردات و حتی امکان تبدیل حواله به وجه نقد یا فروش آن نیز میشود.
یکی از اهداف اصلی این سیاستها، ارتقاء کیفیت زندگی جانبازان با فراهمکردن وسایل حملونقل ایمن، راحت و مستقل است. علاوه بر این، در سطح محلی نیز گاهی طرحهایی برای تخفیف در بیمه، پلاک ویژه، یا معافیت از عوارض ارائه میشود. بنابراین، حمایتها گسترده بوده و از جهات مختلف به نفع جانبازان عمل میکنند.
پس از ثبتنام، تایید نهایی، انتخاب خودرو و انجام مراحل واردات یا تخصیص، نوبت به تحویل خودرو میرسد. این مرحله معمولاً با انجام تشریفات گمرکی و ترخیص همراه است. اگر خودرو از خارج وارد شده باشد، در گمرکهای کشور پس از تایید بنیاد و ارائه مدارک، امکان ترخیص فراهم میشود. در صورتی که خودرو از طریق بازار داخلی تهیه شده باشد، نمایندگیهای مجاز آن را تحویل میدهند.
نکته مهم این است که اغلب خودروها باید پیش از تحویل، با تجهیزات مخصوص جانبازان تجهیز شده باشند. گاهی این تجهیزات توسط شرکت سازنده نصب میشود و گاهی در ایران، توسط شرکتهای همکار و دارای مجوز. این فرایند تضمین میکند که خودروی تحویلی بهطور کامل با نیازهای جسمی و حرکتی جانبازان هماهنگ باشد.