۱

هم‌صدایی مذاهب اسلامی در جواز توسل به انبیاء و صالحان

بازنشر فتوای جواز توسل به انبیاء و صالحان که از سوی کمیته فتوای الازهر اعلام شده است، در حالی طی یک هفته گذشته در رسانه‌های مختلف مصر به چشم می‌خورد که تمام مذاهب و فرق اسلامی جز پیروان فرقه ضاله وهابیت و ابن تیمیه در اصل توسل اتفاق نظر دارند و اشکلات مطرح شده از سوی ابن تیمیه در این باره از سوی بزرگان مذاهب پذیرفتنی نیست.
کد خبر: ۲۳۳۱۸۹
۱۳:۲۵ - ۲۵ تير ۱۳۹۹

به گزارش «شیعه نیوز»، یکی از مهم‌ترین فتواهایی که اخیراً در رسانه‌های مصر دوباره بر سر زبان افتاده، مقوله جواز توسل به پیامبر اکرم(ص) و صالحین بوده که در حال حاضر به دلیل شیوع کرونا برای بسیاری از مسلمانان این کشور که شفاء و درمان را از رسول اکرم(ص) مسئلت می‌کنند، مورد سؤال واقع شده است.
کمیته فتوای مجمع تحقیقات اسلامی الازهر در پاسخ به پرسشی درباره حکم توسل به پیامبر(ص) برای برطرف شدن بیماری کرونا بار دیگر و با صراحت اعلام کرد: توسل به پیامبر(ص) پس از وفات ایشان بنا بر قول جمهور فقهای مالکی، شافعی، متأخران حنفی و نزد حنبلی‌ها جایز است.

کمیته فتوای مجمع تحقیقات اسلامی الازهر می‌افزاید: توسل به پیامبر(ص) پس از وفات ایشان جایز است به اینکه شخص بگوید «خدایا به حق پیامبرت، محمد یا به آبروی پیامبرت، محمد از تو می‌خواهم چنین و چنان کنی».

این کمیته در ادامه پاسخ خود به قول أبو زکریا یحیی بن شرف النووی (۶۳۱ قمری - ۶۷۶ قمری)، عالم، مجتهد و حدیث‌شناس مسلمان برجسته اهل سنت و نویسنده کتاب‌های متعدد در فقه و حدیث که محبوبیت و مقبولیت بالایی نزد اهل سنت و سایر مذاهب اسلامی دارد و در مذهب امام شافعی بوده و صاحب کتاب «اذکار النووی» است، اشاره کرده که می‌گوید «شخص می‌تواند برای حاجات خود به پیامبر متوسل شود و او را نزد خدای متعال، شفیع گرداند و ابن الحاج، متکلم و شاعر کرد سده هفده و هجده میلادی و مشهور در کلام و علوم دینی نیز می‌گوید: توسل جایز است، زیرا پیامبر(ص) شفیعی است که شفاعت او رد نمی‌شود و کسی را که درِ خانه‌اش آمده و از او کمک خواسته، ناامید نمی‌سازد و کسی که به او متوسل شود و از او حاجتی بخواهد، درخواست او را رد نمی‌کند».

کمیته فتوای الازهر همچنین در بیان ادله جواز توسّط به پیامبر(ص) گفته است: یکی از این دلایل این است که «روزی مردی نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: از خدا بخواه مرا عافیت دهد. پیامبر فرمود: بگذار این دعا را به تأخیر بیندازم که برای آخرت تو بهتر است و اگر هم می‌خواهی برایت دعا کنم. آن مرد گفت: خیر برایم دعا کن. پیامبر به او فرمود وضو بگیر و دو رکعت نماز بخوان و این دعا را بخوان: خدایا به حق پیامبرت، محمد صلی الله علیه و علی آله و سلم که پیامبر رحمت است، رو به سوی تو می‌کنم و از تو می‌خواهم. ای محمد من به واسطه تو حاجتم را از خدایم می‌خواهم تا برآورده شود و تو را در آن شفیع می‌گردانم. و آن مرد این کار را انجام داد و بهبود یافت».

این بدان معناست که علمای اهل سنت نیز به توسل به صلحا، چه در طول حیات، و بعد از وفات، اعتقاد داشته و نه تنها مردم را از این سنت اسلامی بر حذر نمی‌دارند، بلکه از این سنت به عنوان فضیلتی دینی یاد کرده و آنان را بر این سنت حسنه فرا می‌خوانند.

دیگر علمای بزرگ مصر نیز در سال‌های اخیر به این مسئله پرداخته و در رد سخنان ابن تیمیه و جواز توسل به پیامبر اسلام(ص) و صلحا نظرات خود را بیان کرده‌اند.

هم‌صدایی مذاهب اسلامی در جواز توسل به انبیاء و صالحان

علی جمعه، مفتی اعظم سابق مصر

علی جمعه مفتی، اعظم سابق مصر و عضو هیئت علمای بزرگ الازهر که خود شافعی مذهب است، پیش از این در گفت‌و‌گو با شبکه سی بی سی مصر با بیان اینکه تبرک جستن و مسح و بوسیدن قبر پیامبر اکرم(ص) در اثنای حج عمره و تمتع صحیح است، اذعان داشته است: این مسئله‌ای است که در میان فقها اختلافی در آن نیست. چه اینکه اعراب از قدیم‌الایام اینگونه عمل می‌کرده‌اند.

وی به عنوان نمونه بیان می‌کند: «عطاء ابن ابی‌رباح» سید تابعین، منبر پیامبر اکرم(ص) را می‌بوسید و هنگامی که ابوجعفر تصمیم گرفت منبر پیامبر اکرم(ص) را با مروارید و مرجان تزئین کند، امام مالک آن را نهی تا مبادا مردم از اثر وجودی پیامبر اکرم(ص) غفلت کنند.

مفتی سابق مصر همچنین توسل به پیامبر اکرم(ص) را مورد تأیید قرار داده و گفت: هنگام توسل جستن به پیامبر اکرم(ص) دعایی است که باید آن را بگوییم که می‌گوید «اللهم إنی أتوسل إلیک بنبیّک محمد أن تقضی حاجتی» چرا که پیامبر اکرم(ص) جایگاه بالایی نزد خداوند تبارک و تعالی دارد.

هم‌صدایی مذاهب اسلامی در جواز توسل به انبیاء و صالحان

شیخ سامی العساله، استاد الازهر

شیخ سامی العساله، مسئول بازرسی دینی وزارت اوقاف مصر و از دانش‌آموختگان و علمای الازهر از دیگر شخصیت‌های اهل سنت است که پیش از این در گفت‌و‌گو با شبکه الکوثر به این مسئله پرداخته است.

وی با اشاره به تفاوت نظر اهل سنت با وهابیت درباره مسائلی مانند توسل به پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) و اولیاء و صالحان می‌گوید: اهل سنت قائل به جواز و بلکه استحباب توسل به پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) و اولیاء و صالحان هستند.

این استاد الازهر می‌افزاید: پیش از آنکه به شبهات وهابی‌ها در این زمینه اشاره کنم باید بگویم خداوند متعال ما را به توسل به پیامبر(ص) هم در زمان حیات ایشان و هم پس از وفات ایشان دستور داده و فرموده: «وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحیما» اگر اين مخالفان هنگامی كه به خود ستم می‌كردند (و فرمان‌های خدا را زير پا مي‏‌گذاردند) به نزد تو می‏‌آمدند و از خدا طلب آمرزش می‌كردند و پيامبر هم برای آنها استغفار می‌كرد، خدا را توبه‌پذير و مهربان می‌يافتند.(نساء،۶۴) و شما می‌دانید که «جاؤوک» در این آیه مطلق است و شامل زمان حیات و ممات پیامبر(ص) می‌شود.

توسل به معنای واسطه قرار دادن شخص یا چیزی نزد خداوند، برای تقرب به او و برآورده شدن حاجت‌ها، یکی از موضوعات مهم اعتقادی است که همواره مورد اختلاف اندیشمندان فِرق اسلامی بوده است.

همه مذاهب و فرق اسلامی جز پیروان فرقه ضاله وهابیت و ابن تیمیه در اصل توسل اتفاق نظر دارند. اما ابن تیمیه اشکالاتی را این باره مطرح کرده‌ است که علمای شیعه و غالب اهل سنت این اشکالات را نپذیرفته‌اند.

اشکالاتی که از سوی محمد بن عبدالوهاب، بعد از قرن‌ها تشدید یافت و توسل را بدعت و امری نامشروع توصیف کرد و امروز به عنوان بهانه‎ای در دستان جنبش‌های افراطی و خشونت‌آمیز تکفیری مانند داعش، القاعده، النصره و غیره برای نسبت دادن مسلمانان به شرک قرار گرفته است.

ابن تیمیه مؤسس فکری وهابیت، اولین نفری است که با نادیده‌انگاری همه شواهد تاریخی و روایات معتبر عامه، حکم به بدعت و شرک بودن توسل را صادر کرد.

وی در این باره می‌گوید: «خطاب میت در قبر یا خطاب غایب به این که از خداوند برایم چیزی بخواه، یا برایم در نزد خدا شفاعت کن، یا از خدا بخواه تا بر دشمنم غالب شوم، یا خواستن بخشش از خداوند و.. . مخالف اجماع صحابه و تابعین است؛ آنها بعد از رحلت پیامبر چنین درخواست‌هایی نکرده‌اند! و أئمه مسلمین در کتاب‌های خود ذکر نکرده‌اند!»

منافات توسل با اصل توحید، صحیح بودن توسل به دعای پیامبر(ص) و صالحان تنها در زمان حیات آنها از و بدعت خواندن توسل از دلایل ابن تیمیه برای رد این عمل است؛ ادعایی واهی که نه تنها با بسیاری از روایات ذکر شده در کتب تاریخی و روایی معتبر شیعه و اهل سنت بلکه با نص قرآن و آیات متعددی در این باره در تناقض است. از جمله آیه ۳۵ سوره مائده که می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ: ای كسانی كه ايمان آورده‏‌ايد پرهيزگاری پيشه و وسيله‏‌ای برای تقرب به خدا انتخاب کنید و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد».
و یا آیه ۹۷ سوره یوسف که با نقل توسل پسران یعقوب(ع) به پدر برای دستیابی به بخشش خداوند می‌فرماید: «قَالُوا يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ: گفتند پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه كه ما خطاكار بوديم».

همچنین نمونه‌های متعددی از توسل بزرگان اهل سنت و صحابه نقل شده است، که از جمله آنها می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:

توسل خلیفه دوم به عباس بن عبدالمطلب در هنگام طلب باران که در کتاب «اسد الغابه فی معرفة الصحابه» به آن اشاره شده است.

خطیب بغدادی، از علمای بزرگ اهل سنت در کتاب «تاریخ بغداد» صفحه ۱۳۳ نیز درباره توسل یکی از بزرگان مذهب حنبلی به قبر نورانی امام کاظم(ع) می‌نویسد: ابو علی خلال، دانشمند معروف حنبلی می‌گفت «هیچ امر مهمی برای من اتفاق نیفتاد جز آن که قصد قبر موسی بن جعفر(ص) را کردم و به او متوسل شدم تا آن که خداوند متعال برای من آنچه را که دوست داشتم، تسهیل کرد.»

ارسال نظرات
نظرات حاوی عبارات توهین آمیز منتشر نخواهد شد
نام:
ایمیل:
* نظر:
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۱
نظرات بینندگان
ناشناس
Canada
۲۳:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۴/۲۵
دعاء توسّل:
اَللّٰهُمَّ إنّى أَسْئَلُکَ وَ أَتَوَجَّهُ إلَيْکَ بِنَبِيِّکَ نَبِیِّ الرَّحْمَةِ مُحَمَّدٍ صَلَّا اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ
يا أَبَا الْقاسِمِ يا رَسولَ اللّٰهِ يا إمامَ الرَّحْمَةِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبَا الْحَسَنِ يا أَمیرَ الْمُؤْمِنینَ یا عَلِیَّ بْنَ أَبی طالِبٍ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا فاطِمَةُ الزَّهْراءُ يا بِنْتَ مُحَمَّدٍ يا قُرَّةَ عَيْنِ الرَّسولِ يا سَيِّدَتَنا وَ مَوْلاتَنا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکِ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکِ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهَةً عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعی لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا مُحَمَّدٍ يا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ أَيُّهَا الْمُجْتَبا يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا عَبْدِ اللّٰهِ يا حُسَيْنَ بْنَ عَلِیٍّ أَيُّهَا الشَّهيدُ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبَا الْحَسَنِ يا عَلِىَّ بْنَ الْحُسَيْنِ يا زَيْنَ الْعابِدينَ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا جَعْفَرٍ يا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَيُّهَا الْباقِرُ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا عَبْدِ اللَّهِ يا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ أَيُّهَا الصّادِقُ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبَا الْحَسَنِ يا موسَا بْنَ جَعْفَرٍ أَيُّهَا الْكاظِمُ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبَا الْحَسَنِ يا عَلِىَّ بْنَ مُوسا أَيُّهَا الرِّضا يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا جَعْفَرٍ يا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَيُّهَا التَّقِىُّ الْجَوادُ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبَا الْحَسَنِ يا عَلِىَّ بْنَ مُحَمَّدٍ أَيُّهَا الْهادِى النَّقِىُّ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا أَبا مُحَمَّدٍ يا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ أَيُّهَا الزَّكِىُّ الْعَسْكَرِىُّ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا وَصِىَّ الْحَسَنِ وَ الْخَلَفُ الْحُجَّةُ أَيُّهَا الْقائِمُ الْمُنْتَظَرُ الْمَهْدِىُّ يَا ابْنَ رَسولِ اللَّهِ يا حُجَّةَ اللّٰهِ عَلا خَلْقِهِ يا سَيِّدَنا وَ مَوْلانا إنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ إلَا اللّٰهِ وَ قَدَّمْناکَ بَيْنَ يَدَیْ حاجاتِنا يا وَجيهًا عِنْدَ اللّٰهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّٰهِ
يا سادَتی وَ مَوالِیَّ إنّی تَوَجَّهْتُ بِكُمْ أَئِمَّتی وَ عُدَّتی لِيَوْمِ فَقْری وَ حاجَتی إلَا اللّٰهِ وَ تَوَسَّلْتُ بِكُمْ إلَا اللّٰهِ وَ اسْتَشْفَعْتُ بِكُمْ إلَا اللّٰهِ فَاشْفَعو لی عِنْدَ اللّٰهِ وَ اسْتَنْقِذونی مِنْ ذُنوبی عِنْدَ اللّٰهِ فَإنَّكُمْ وَسيلَتی إلَا اللّٰهِ وَ بِحُبِّكُمْ وَ بِقُرْبِكُمْ أَرْجو نَجاتًا مِّنَ اللّٰهِ فَكونو عِنْدَ اللّٰهِ رَجائی يا سادَتی يا أَوْلِياءَ اللّٰهِ صَلَّا اللّٰهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعينَ وَ لَعَنَ اللّٰهُ أَعْداءَ اللّٰهِ ظالِميهِمْ مِنَ الْأَوَّلينَ وَ الْآخِرينَ آمينَ رَبَّ الْعالَمينَ