۰

آیا جمله «اطلبوا العلم من المهد الى اللحد» حدیث است؟

جمله معروف «اطلُبوا العِلمَ مِنَ المَهدِ إلَى اللَّحْدِ»؛ (از گهواره تا گور، دانش بجویید)، در منابع حدیثی مشهور شیعه و اهل‌سنت وجود ندارد، اما بسیاری از مؤلفان کتاب‌های تفسیری، اخلاقی و ... در سده‌های گذشته، آن‌را نقل کرده و گاه تصریح به روایت بودن آن کرده‌اند.
کد خبر: ۲۱۱۷۶۹
۱۲:۲۰ - ۱۷ دی ۱۳۹۸

شیعه نیوز:
پرسش
آیا این حدیث از پیامبر اکرم( صلی الله علیه و آله و سلم ) است که می‌فرماید: «اُطلُبوا العِلمَ مِنَ المَهدِ إلَى اللَّحْدِ»(از گهواره تا گور دانش بجو)؟
پاسخ اجمالی
جمله معروف «اطلُبوا العِلمَ مِنَ المَهدِ إلَى اللَّحْدِ»؛ (از گهواره تا گور، دانش بجویید)، در منابع حدیثی مشهور شیعه و اهل‌سنت وجود ندارد، اما بسیاری از مؤلفان کتاب‌های تفسیری، اخلاقی و ... در سده‌های گذشته، آن‌را نقل کرده و گاه تصریح به روایت بودن آن کرده‌اند. به عنوان نمونه می‌توان به خواجه نصیر الدین طوسی (672-597 ق) اشاره کرد که از این عبارت به عنوان اثر معروف یاد کرده و می‌دانیم که واژه «اثر» در نوشتارهای شیعیان انصراف به روایت از معصومان دارد:
«فی الأثر المعروف: اطلُبوا العِلمَ مِنَ المَهدِ إلَى اللَّحْدِ».[1]
برخی از دیگر مؤلفانی که به نقل این اثر پرداخته‌اند، عبارت‌اند از:
1. فیض کاشانی(1007-1090 ق).[2]
2. ادهم عزتی خلخالی(1052 ق).[3]
3. حاجی خلیفه(1017 - 1067ق).[4]
4. حقّی بروسوی((1063-1137 ق).[5]
انتساب این روایت به پیامبر اسلام( صلی الله علیه و آله و سلم ) به گونه‌ای شهرت داشته است که برخی شاعران کهن پارسی نیز محتوای آن را به صورت شعر درآورده و به پیامبر( صلی الله علیه و آله و سلم ) نسبت داده‌اند:
چنین گفت پیغمبر راستگوى‏
ز گهواره تا گور، دانش بجوى
گفتنی است؛ هرچند این روایت در منابع حدیثی نیست، اما روایات دیگری در کتب معتبر وجود دارد که محتوای آنها مشابه با محتوای روایت موجود در پرسش است. به عنوان نمونه، امام کاظم( علیه السلام ) در روایتی از امام علی( علیه السلام ) یکی از اوصاف مؤمنان را چنین بیان می‌فرماید:
«لَا یَشْبَعُ‏ مِنَ‏ الْعِلْمِ‏ دَهْرَه‏»[6] در تمام زندگی خود از آموختن دانش سیر نمی‌شود.

[1]. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، آداب المتعلّمین، محقق، حسینی جلالی، سید محمدرضا، ص 112، شیراز، کتابخانه مدرسه علمیه امام‌ عصر(عج‌)، چاپ اول، 1416ق.
[2]. فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، ج ‏1، ص 126، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی( علیه السلام )، چاپ اول، 1406ق. «وقت الطلب من المه إلی اللحد»
[3]. ادهم عزلتى خلخالى، رسائل فارسى ادهم خلخالى، ص 793، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، چاپ اول، 1381ش.
[4]. حاجى خلیفه، مصطفى بن عبدالله‏، کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، ج ‏1، ص 51، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ اول، بی‌تا.
[5]. حقی بروسوی، اسماعیل(1063-1137 ق)، تفسیر روح البیان، ج ‏5، ص 274، دارالفکر، بیروت، بی‌تا.
[6]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 19، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1407 ق.
آیات مرتبط

سوره البقرة (129) : رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ ۚ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
سوره البقرة (151) : كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
سوره البقرة (239) : فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا ۖ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
سوره البقرة (247) : وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا ۚ قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ ۚ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۖ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
سوره البقرة (282) : يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ ۚ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ ۚ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ ۚ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا ۚ فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ ۚ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ ۖ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَىٰ ۚ وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا ۚ وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَىٰ أَجَلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَىٰ أَلَّا تَرْتَابُوا ۖ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا ۗ وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ ۚ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ ۚ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

 

T

ارسال نظرات
نظرات حاوی عبارات توهین آمیز منتشر نخواهد شد
نام:
ایمیل:
* نظر: