شیعه نیوز | در پی تبادل دیدگاهها میان استاد برجسته دانشگاه امارات و تحلیلگر سعودی در شبکه اجتماعی «ایکس»، جدالی لفظی بر سر مفهوم «برادر بزرگتر» در روابط کشورهای حوزه خلیج فارس و میزان نفوذ ریاض در شورای همکاری خلیج فارس شکل گرفت.
به گزارش «شیعه نیوز»، این جدال با یادداشتی از سوی فهد العرابی الحارثی، نویسنده و تحلیلگر سعودی آغاز شد که در آن تأکید کرد عربستان سعودی به حکم مؤلفههای جغرافیا، جمعیت و اقتصاد، «ستون خیمه خلیج فارس» و «برادر بزرگتر» منطقه محسوب میشود. وی در عین حال تصریح کرد که این جایگاه هرگز بهمعنای اعمال قیمومیت یا نقض حاکمیت دیگر کشورهای عضو شورای همکاری نیست.
الحارثی با اشاره به اینکه عربستان نزدیک به چهارپنجم مساحت کل شورای همکاری خلیج فارس و بیش از نیمی از جمعیت و وزن اقتصادی آن را تشکیل میدهد، استدلال کرد که این دادهها بار مسئولیت سنگینتری را در راستای حفظ «خانه مشترک خلیج فارس» و ایجاد اجماع بر دوش ریاض میگذارد.
وی افزود اقتدار این حوزه وابسته به انسجام اعضای ششگانه و درک سرنوشت امنیتی مشترک است؛ چنانکه بحرانهای پیاپی—از جنگ ایران و عراق و اشغال کویت تا ناآرامیهای اخیر منطقهای—اثبات کرده که شورای همکاری یک ضرورت راهبردی است.
این نویسنده سعودی با اشاره به ورود شورای همکاری به چهلوششمین سال تأسیس، این نهاد را بلوکی با بیش از ۶۳ میلیون نفر جمعیت و اقتصادی بالغ بر ۲.۴ تریلیون دلار توصیف کرد و خواستار عبور از «مناقشات و کشمکشهای لفظی» و تمرکز بر گفتوگو، احترام متقابل و حاکمیتهای ملی شد.
در مقابل، عبدالخالق عبدالله، استاد برجسته علوم سیاسی امارات هرچند با بخش عمده این گزارهها موافقت کرد، اما نسبت به کاربرد تعبیر «برادر بزرگتر» برای عربستان خودداری نمود و خواستار گذار به مرحلهای نوین در روابط خلیج فارس «بدون منطق برادر بزرگتر و بدون رویکرد تابع و متبوع» شد. وی تأکید کرد که چالش موجود در قدرت عربستان نیست، بلکه در بکارگیری و کاربست سیاسی مفهوم «برادر بزرگتر» نهفته است.
الحارثی در پاسخ، دیدگاه عبدالله را به بیراهه کشاندن مفهوم «برادر بزرگتر»، بهعنوان واقعیتی برآمده از وزن ژئوپلیتیک، دموگرافیک، اقتصادی و نفوذ مذهبی-سیاسی و الگوی «تابع و متبوع» دانست و اظهار داشت: «عربستان برادر بزرگتری، فارغ از عقدههای سلطهگری است و امارات نیز برادری با حاکمیت کامل ملی است؛ هیچ تناقضی میان این دو وجود ندارد و بلوغ روابط مستلزم انکار وزن واقعی کشورها نیست، بلکه در گرو بهکارگیری این پتانسیلها به سود همگان است.»
وی همچنین تصریح کرد که اطلاق قدرت محوری به ریاض نفی جایگاه امارات بهعنوان یک «قدرت نوظهور میانه» نیست و از عبدالله خواست تا «نبرد با آسیابهای بادی» را رها کند؛ زیرا برادر بزرگتر با رشد برادرانش تضعیف نمیشود، بلکه اقتداری متقابل شکل میگیرد.
در طرف دیگر، این دانشگاهی اماراتی با سیاسی دانستن ماهیت چالش «برادر بزرگتر» و نفی پیوند آن با مباحث روانشناختی یا جبر جغرافیایی- جمعیتی، به توان اقتصادی، تنوعبخشی ساختاری، حجم مبادلات بازرگانی خارجی و مالکیت امارات بر یکی از بزرگترین صندوقهای ثروت حاکمیتی در جهان استناد کرد و متذکر شد که ابوظبی بهرغم برخورداری از این شاخصها هرگز با رویکرد «برادر بزرگتر» رفتار نمیکند.
عبدالله در پایان این مباحثه با ارائه مجموعهای از ارقام آماری به ارزیابی موقعیت عربستان پرداخت و خاطرنشان کرد: مساحت عربستان حدود ۲ میلیون کیلومتر مربع است که ۹۰ درصد آن را صحرای نامساعد برای زیست تشکیل میدهد؛ جمعیت آن ۳۵ میلیون نفر است که ۴۶ درصدشان اتباع خارجی هستند؛ و از اقتصاد ۱.۲ تریلیون دلاری آن، نزدیک به ۳۳ درصد وابسته به نفت است.
وی با اذعان به حضور سیاسی و دیپلماتیک برجسته ریاض، یادآور شد که حضور دیپلماتیک کوچکترین کشورهای خلیج فارس در مواردی پررنگتر به چشم میآید و این پرسش را مطرح کرد که: «به راستی برادر بزرگتر در چه چیزی برتری دارد؟»