شیعه نیوز: امام رضا(ع) در دعاهای خود برای امام زمان(عج) برخی از اوصاف ایشان و توصیفهایی از دوران ظهور بیان کرده و درخواستهای متعددی از خداوند برای سلامت و پیروزی و حضور در جمع یاران ایشان بیان کردهاند.
مهدویت، از موضوعات مورد توجه ائمه معصومین(ع) بوده است و روایات مختلفی در توصیف دوران پیش و پس از ظهور، از زبان آنان بیان شده است. یکی از موضوعاتی که از زبان ائمه معصومین(ع) درباره این دوران میتوان یافت، دعاهای مرتبط با امام زمان(عج) و بیان ویژگیها و اوصاف دوران ظهور در دعاهای ائمه(ع) است.
از امام رضا(ع) نیز دو دعا با موضوع امام زمان(عج) روایت شده است که در این ادعیه، ایشان نحوه دعا برای امام زمان(عج) را به شیعیان آموزش دادهاند. این دعاها، مجموعهای از صفات مهدوی، معرفی برخی از ویژگیهای دوران ظهور، نحوه درخواست از خداوند برای سلامتی و پیروزی امام زمان(عج) و نیز دعا برای قرار گرفتن در شمار یاران ایشان را در بر میگیرد.
دعای نخست، دعایی نسبتاً بلند از امام رضا(ع) است که به عنوان «تعقیب نماز عصر روز جمعه» معرفی شده و در کتابهای معتبری مانند «جمال الأسبوع» تألیف سید بن طاووس و «زادالمعاد» علامه مجلسی نقل شده است. در مقدمه این دعا آمده است: «أَنَّ اَلرِّضَا عَلَیْهِ السَّلاَمُ کَانَ یَأْمُرُ بِالدُّعَاءِ لِصَاحِبِ اَلْأَمْرِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ بِهَذَا».
دعای دوم نیز دعایی است که حضرت آن را به عنوان «دعای قنوت نماز جمعه» به یاران خویش آموزش دادهاند. این دعا نیز در کتاب «مصباح» شیخ طوسی، از معتبرترین کتابهای دعایی شیعه، و نیز کتاب «بحارالأنوار» روایت شده است. این دعا با عبارت «اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ عَبْدَکَ وَ خَلِیفَتَکَ بِمَا أَصْلَحْتَ بِهِ أَنْبِیَاءَکَ وَ رُسُلَکَ...» آغاز میشود.
در میان اوصاف مختلفی که برای امام زمان(عج) در این دو دعا بیان شده است و امکان بررسی همه آنها در این نوشتار وجود ندارد، میتوان به چند صفت شاخص اشاره کرد که بخشی از ابعاد شخصیت و زندگی ایشان را تبیین میکند. برای نمونه، در دعای نخست، صفت «اَلْجَحْجَاحِ اَلْمُجَاهِدِ» با ترجمه «مجاهد پرتلاش» درباره حضرت به کار رفته است که میتوان آن را بیانگر کوششهای مستمر امام زمان(عج) در طول حیات ایشان دانست؛ به گونهای که میتوان آن حضرت را «الگوی زندگی جهادی» معرفی کرد؛ الگویی که همواره در مسیر مجاهدت و تلاش مستمر گام برمیدارد، خستگی نمیشناسد و امام رضا(ع) در کنار دیگر اوصاف، ایشان را با این ویژگی به مردم معرفی کردهاند.
امام رضا(ع) در همین دعا، حضرت مهدی(عج) را زینتبخش زمین معرفی میکنند و از خداوند میخواهند با طولانی کردن عمر ایشان، این زینت را پایدار بدارد: «زَیِّنْ بِطُولِ بَقَائِهِ اَلْأَرْضَ»؛ «زمین را به طول عمر ایشان زینت ببخش.»
در این دعا، اوصاف دیگری نیز در توصیف امام زمان(عج) بیان شده است؛ از جمله: «وَلِیِّکَ وَ خَلِیفَتِکَ وَ حُجَّتِکَ عَلَی خَلْقِکَ وَ لِسَانِکَ اَلْمُعَبِّرِ عَنْکَ بِإِذْنِکَ،اَلنَّاطِقِ بِحِکْمَتِکَ وَ عَیْنِکَ اَلنَّاظِرَةِ عَلَی بَرِیَّتِکَ وَ شَاهِدِکَ عَلَی عِبَادِکَ»؛ «ولی و خلیفه تو، حجت تو بر بندگانت، زبان گویای تو که به اذن تو حقایق را بیان میکند، گوینده به حکمت تو، چشم بینای تو در میان آفریدگانت و گواه تو بر بندگانت.»
در دعای دوم نیز حضرت با اوصافی همچون «عَبْدَکَ وَ خَلِیفَتَکَ»؛ «بنده خداوند و جانشین او» توصیف شدهاند. این تعبیر، از نظر معنایی با وصف پیامبر اکرم(ص) در تشهد نماز، یعنی عبارت «محمداً عبده و رسوله»، شباهت دارد و بیانگر جایگاه والای «عبودیت» در نظام آفرینش است.