شیعه نیوز | طبق گفته دبیر ستاد ملی جمعیت، میانگین سن ازدواج برای زنان در سال ۱۴۰۴ برای بار اول ۲۴.۱ سال و برای مردان ۲۸.۲ سال بوده آن هم در حالی که مهمترین پیشرانهای ازدواج و فرزندآوری، امید به آینده و سپس اشتغال پایدار و مسکن است
به گزارش «شیعه نیوز»، سال ۱۴۰۳، وزارت بهداشت با سه فرض درباره افزایش، ثبات یا کاهش نرخ باروری، پیشبینی کرد که با هر کدام از این فرضها، تعداد جمعیت کشور تا سال ۱۴۲۰ به چه عددی خواهد رسید. در فرض اول که همان هدفگذاری حاکمیتی برای افزایش نرخ باروری بود، پیشبینی شده بود که به شرط افزایش نرخ باروری به ۲.۵ تولد به ازای هر زن در سن باروری، تا سال ۱۴۲۰ با افزایش جمعیت به ۱۱۶ میلیون نفر خواهیم رسید که در اینصورت، مخاطرات بابت سالمندی جمعیت و کاهش نیروی مولد هم مرتفع خواهد شد. فرضیه دوم، با تولد ۱.۵ فرزند به ازای هر زن در سن باروری، پیشبینی میکرد که تا سال ۱۴۲۰ رشد جمعیت کشور، متوسط خواهد بود و به ۱۰۱ میلیون نفر خواهد رسید که باز میتواند از سالمندی جمعیت و کاهش شدید نیروی مولد تا حد زیادی پیشگیری کند. بدترین فرض، تنزل نرخ باروری به کمتر از یک فرزند به ازای هر زن در سن باروری بود که در اینصورت پیشبینی میشد تا سال ۱۴۲۰، تعداد جمعیت ایران از رقم فعلی هم کمتر خواهد شد و علاوه بر آنکه با سالمندی جمعیت مواجه میشویم، تعداد جمعیت کشور به ۸۶ میلیون نفر میرسد که حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد این جمعیت هم در گروه سنی ۶۰ تا ۶۵ سال خواهند بود.
آمارها نشان میدهد که به موازات کاهش فرزندآوری در دهه اخیر، با کاهش شدید ازدواج هم مواجه شدهایم چنانکه دبیر ستاد ملی جمعیت، اردیبهشت امسال از کاهش ۵۰درصدی آمار ازدواج در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۸۹ ابراز نگرانی کرد. مرکز رصد فرهنگی کشور، سال ۱۴۰۲ در پیمایش ملی سنجش سبک زندگی ایرانیان، میزان تمایل جوانان ۱۵ تا ۲۹ساله به ازدواج یا زندگی مجردی را مورد بررسی قرار داد. در این پیمایش دو سوال بابت تمایل به ازدواج و تشکیل خانواده و ترجیح زندگی مجردی به ازدواج مطرح شد. از جمع پاسخگویان در جواب تمایل به ازدواج و تشکیل خانواده، ۲۸.۳ درصد گزینه «اصلا» ۲۶.۴ درصد گزینه «کم» ۲۳.۶ درصدگزینه «متوسط» و ۲۱.۷ درصد گزینه «زیاد» را انتخاب کرده بودند. در جواب سوال ترجیح زندگی مجردی به ازدواج هم ۷.۱ درصد گزینه «اصلا» ۱۵.۹ درصد گزینه «کم» ۲۴.۵ درصد گزینه «متوسط» و ۵۲.۲ درصد گزینه «زیاد» را انتخاب کرده بودند. در مجموع، با ادغام پاسخ منفی به ازدواج و پاسخ مثبت به زندگی مجردی ۸۰.۵ درصد از پاسخگویان تمایل به ازدواج نداشتند و مایل به تجرد بودند. کاهش ازدواج و تاثیر آن بر شیب نزولی فرزندآوری به تازگی باز هم مورد هشدار قرار گرفت و هفته قبل، رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت گفت که در کنار سایر مولفههای تاثیرگذار بر کاهش جمعیت، باید به کاهش ازدواج و افزایش تجرد قطعی و افزایش سن ازدواج به عنوان مهمترین عامل افت نرخ باروری در کشور توجه شود.
رضا سعیدی، این هشدار را روز ۲۸ تیر در دومین نشست هماندیشی شورای راهبری مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت مطرح کرد و گفت: «عوامل فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی، درمانی، اجتماعی و ساختارهای حمایتی و قانونی همگی بر فرزندآوری اثرگذارند و تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که صرف هزینههای کلان، بدون سیاستگذاری جامع، به نتایج مطلوب منجر نخواهد شد.»
سعیدی در ادامه صحبتهایش با اشاره به کاهش نرخ باروری کل کشور به حدود ۱.۳۶ فرزند، گفت که با وجود تمایل بالای زوجین به فرزندآوری، به دلیل کاهش تعداد ازدواج و افزایش سن ازدواج، سیاستهای جمعیتی باید بیش از گذشته بر تسهیل ازدواج متمرکز شود.
شیب ازدواج در کشور در حالی همچنان روند نزولی دارد که طبق هشدارهای مسوولان حوزه جمعیت، ایران تنها ۱۵ تا ۲۰ سال برای جلوگیری از جایگزینی جمعیت سالمند به جای جمعیت فعال ۱۵ تا ۶۵ سال و بسته شدن پنجره جمعیتی فرصت دارد. پنجره جمعیتی در تعاریف وزارت بهداشت به معنای شاخص تعداد جمعیت ۱۵ تا ۶۵ ساله کشور است. این گروه سنی، نیروی مولد جامعه محسوب میشوند و اگر تعدادشان بیش از ۷۰ درصد جمعیت کل کشور باشد، جامعه در وضعیت «سود» یا «فرصت» است، چون ۳۰ درصد جمعیت یا در گروه سنی کمتر از ۱۵ سال یا در گروه سنی بالای ۶۵ سال و به عنوان گروه «وابسته» محسوب میشود. جمعیت وابسته، همان گروهی هستند که شغل ندارند و مالیات و حق بیمه نمیپردازند و درعوض، هزینههای درمانی قابل توجهی دارند و برای امور زندگی خود، به جمعیت مولد و جوان وابستهاند.
سعیدی، اردیبهشت امسال همزمان با هفته جمعیت این هشدار را مطرح کرد که هر سال بین ۷ تا ۱۰ درصد نسبت به سال قبل، موالید جدید در کشور کاهش داشته و رشد جمعیت کشور اکنون به حدود ۰.۵ درصد رسیده چنانکه در طول سال ۱۴۰۴ به ازای حدود ۴۵۰ هزار فوت، حدود ۸۹۲ هزار ولادت در کشور ثبت شده که با کسر تعداد فوتیها از ولادتها، در سال ۱۴۰۴ فقط حدود ۴۵۰ هزار نفر به جمعیت کشور اضافه شده که تقریبا معادل نیم درصد رشد است و با تداوم روند فعلی، پیشبینی وزارت بهداشت این است که طی دو دهه آینده این نرخ رشد به صفر برسد.
رییس مرکز جوانی جمعیت همچنین هشدار داد که حدود چهار دهه قبل به ازای هر زن در سن باروری، بیش از ۶ فرزند متولد میشده ولی اکنون این عدد به حدود ۱.۴ تا ۱.۵ فرزند به ازای هر زن در سن باروری رسیده چنانکه سال ۱۴۰۳ حدود ۹۷۳ هزار ولادت و سال ۱۴۰۴ حدود ۸۹۲ هزار ولادت در کشور داشتیم که تعداد تولدها در سال ۱۴۰۴ به معنای کاهش حدود ۹ تا ۱۰ درصدی در تولدهاست.
طبق توضیح سعیدی، کاهش فرزندآوری با کاهش ازدواجها و افزایش سن ازدواج پیوند مستقیم دارد چنانکه سال ۱۴۰۳ حدود ۴۷۰ هزار واقعه ازدواج و سال ۱۴۰۴ حدود ۴۳۱ هزار ازدواج در کشور ثبت شده در حالی که در دهههای قبل، سالانه حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج در کشور داشتیم و علاوه بر این، ۵ دهه قبل میانگین سن ازدواج حدود ۱۸ تا ۱۹ سال بود که در حال حاضر این میانگین به حدود ۲۸ تا ۳۲ سال رسیده و فاصله ازدواج تا تولد اولین فرزند هم به حدود ۴.۵ سال رسیده در حالی که طبق برآوردها، ۱۵ تا ۲۰درصد زوجها هم با ناباروری مواجهند و بنابراین، از همین ۴۳۰ هزار ازدواج ثبت شده در سال ۱۴۰۴، حدود ۱۰۰ هزار زوج با مشکلات ناباروری درگیر هستند.
گزارش وزارت بهداشت نشان میدهد که در حال حاضر شمار جمعیت بالای ۶۵ سال در ایران به ۷ درصد جمعیت کل کشور رسیده در حالی که حتی برای ثابت ماندن جمعیت با همین تعداد فعلی و دستیابی به یک ثبات نسبی در نسبت جمعیت سالمند و جوان هم، نرخ جایگزینی باید ۲.۱ تولد به ازای هر زن در سن باروری باشد ولی اعداد ولادتها نشان میدهد فقط در ۳۲ شهرستان کشور نرخ باروری بالای ۲.۵ و بالاتر از سطح جانشینی است که با چنین وضعی، کشور حتی از نرخ جایگزینی هم پایینتر است. با روند فعلی، در فاصله سالهای ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۵، پنجره جمعیتی که در واقع، فرصتی برای افزایش نرخ باروری و تعداد ولادتهاست، بسته خواهد شد و در عوض، با افزایش تعداد جمعیت سالمند کشور به ۲۵ تا ۳۰ درصد، جامعه، پا به سالمندی خواهد گذاشت، چون با روند فعلی، تا سال ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۵، جمعیت سالمندان کشور که در زمره «جمعیت وابسته» محسوب میشود، به ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت و از هر ۳ نفر ایرانی، یک نفر بالای ۶۰ تا ۶۵ سال خواهد بود.
سعیدی هم در صحبتهای خود این تاکید را داشت که با توجه به تاثیر عوامل ارزشی، فرهنگی و مسائل اقتصادی و سیاسی بر فرزندآوری، به موازات کاهش تمایل برای ازدواج، با افزایش سن ازدواج و همچنین با بیرغبتی فرزندآوری بعد از ازدواج مواجهیم که این سه مولفه در شهرهای مرفهتر، بیشتر است ولی با اشاره به شرایط مشابه در برخی دیگر از کشورها، این نکته را یادآور شد که: «سیاستهای افزایش جمعیت در دهها کشور را مورد مطالعه قرار دادهایم و تقریبا هیچ کشوری در سیاستهای خود موفق نبوده است. موفقیتهای کشورها نسبی بوده و روند کاهش را کم کردهاند یا تاحدودی افزایش دادهاند، اما به حد مدنظرشان دست نیافتهاند و در مسیر سیاستهای دیگر مانند مهاجرپذیری گام برداشتهاند. بهطور قطع، مشوقها باید ارائه شود. بهطور قطع، مشوقهای مالی بر فرزندآوری اثرگذار است، اما اکتفا به مشوقهای مالی یک راهکار غلط است و هیچ کشوری نتوانسته مشکل کاهش جمعیت را با مشوقهایی از این دست حل کند، چون ازدواج اولویت اصلی در افزایش جمعیت است ولی در کشور ما، نرخ تورم بسیار زیاد است و درگیر مسائل متعدد هستیم؛ زیرساختها باید درست و قوانین اصلاح شوند و در زمینه ازدواج جوانان سرمایهگذاری شود، چون اگر ازدواج جوانان را درنیابیم، جامعه آسیب بسیار زیادی میبیند.»
سعیدی با هشدار درباره افزایش شاخص تجرد قطعی در مقابل شیب نزولی ازدواج در کشور گفت: «در حال حاضر، میزان جمعیت جوان مجرد بالای ۲۰ سال حدود ۱۲ میلیون نفر و تعداد افراد مجرد بیش از ۴۵ سال نیز یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر است که گروه سنی بالای ۴۵ تا ۵۰ سال به سن تجرد قطعی رسیدهاند و بعید بهنظر میرسد ازدواج کنند آن هم در حالی که شمار تجرد قطعی در گروه سنی ۴۵ تا ۵۰ سال، از حدود یک تا ۱.۵ درصد در ۳۰ تا ۴۰ سال گذشته، به ۲۵درصد در حال حاضر رسیده است.»
علاوه بر رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، دبیر ستاد ملی جمعیت هم هشدارهایی درباره کاهش ازدواج و کاهش فرزندآوری داشته و مرضیه وحید دستجردی، اردیبهشت امسال و در همایش ملی جمعیت با اشاره به تأثیر جنگ بر ازدواج و فرزندآوری در سال گذشته گفت: «در سال ۱۴۰۴ دو جنگ تحمیلی داشتیم که هیچ کس نمیتواند منکر تأثیر جنگ بر ازدواج و فرزندآوری شود. وقتی ازدواج کم صورت گیرد فرزندآوری نیز کم خواهد شد. بر اساس آمارها، کاهش تعداد ازدواج را از ابتدای دهه ۶۰ داشتیم. بالاترین میزان ازدواج مربوط به سال ۱۳۸۹ با ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد بوده و بعد از آن، کاهش رقم ازدواج داریم. تعداد ازدواج در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۱ هزار و ۴۱۵ نفر رسیده که نسبت به سال ۱۳۸۹ کاهش ۵۰ درصدی و نسبت به سال قبل ۸.۸ درصد کاهش داشتهایم.»
وحید دستجردی با ابراز نگرانی از جمعیت حدود ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار نفری مجردهای گروه سنی ۲۰ تا ۴۵ سال کشور گفته بود که از این تعداد، حدود ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر، زنان در سن باروری هستند و اگر موانع ازدواج از پیش روی این گروه برداشته شود، ظرفیت بزرگی برای ازدواج و فرزندآوری ایجاد خواهد شد.
طبق گفته دبیر ستاد ملی جمعیت، میانگین سن ازدواج برای زنان در سال ۱۴۰۴ برای بار اول ۲۴.۱ سال و برای مردان ۲۸.۲ سال بوده آن هم در حالی که مهمترین پیشرانهای ازدواج و فرزندآوری، امید به آینده و سپس اشتغال پایدار و مسکن است و دستجردی بر همین نکته تاکید داشت و گفت: «تعداد ایدهآل فرزندان از نظر ایرانیها ۲.۵ فرزند است، اما چرا نرخ فعلی کمتر از ۱.۵ فرزند است؟ این موضوع به دلیل موانع بر سر راه ازدواج و فرزندآوری است. براساس پیمایش انجام شده با نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد، دیدگاه جوانان را درباره عوامل موثر بر تمایل به فرزندآوری را پرسیدند.
۷۵ درصد شرایط اقتصادی را دخیل دانستند و گفتند اگر شرایط اقتصادی مساعد باشد فرزندآوری داریم. ولی در سال ۱۴۰۳ نرخ باروری ۱.۴۴ و در سال ۱۴۰۴ نرخ باروری کل ۱.۳۴ بوده و در حال حاضر، در کشور ما فاصله بین ازدواج و فرزند اول حدود ۴.۵ تا ۵ سال است آن هم در حالی که در سال ۱۴۰۳، ۱۲.۶ درصد جمعیت ما سالمند بودهاند و اگر با همین نرخ رشد پیش برویم، در سال ۱۴۳۰ میتوان گفت ۳۲درصد جمعیت ما سالمند خواهند شد و طبق پیشبینی سازمان بهداشت جهانی برای ایران، در سال ۱۴۱۹ نرخ جمعیت منفی شده و تعداد مرگها بر ولادتها پیشی میگیرد.»
انتهای پیام | https://www.shia-news.com/
منبع: روزنامه اعتماد