به گزارش «شیعه نیوز»، برترین و پرفضیلت ترین “اعمال ماه محرم”، اعمالی است خاص دهه اول ماه محرم که از شب اول این ماه آغاز شده و تا شب عاشورا در غالب ادعیه و نمازهای مستحبی مخصوص ماه محرم سفارش میشود.
ماه محرم در منابع دینی، بهویژه در کتاب «مفاتیح الجنان» شیخ عباس قمی، آداب و اعمالی دارد که برای شبها و روزهای این ماه بیان شده است. این اعمال از شب و روز نخست محرم آغاز میشود و تا روز دهم، یعنی روز عاشورا، ادامه دارد و بهطور کلی به دو دسته تقسیم میشود:اعمال ویژه برخی شبها و روزها، و اعمال واجب ماه محرم که برای تمامی روزهای این ماه ذکر شده است.
از امام رضا علیهالسلام نیز روایت شده است که با فرارسیدن ماه محرم، پدرم هرگز خندان دیده نمیشد و اندوه و حزن بر او غالب بود. این حالت تا روز دهم ادامه داشت و هنگامی که روز عاشورا فرا میرسید، آن روز را روز مصیبت، اندوه و گریه میدانست و میفرمود:امروز روزی است که حسین علیهالسلام در آن به شهادت رسیده است. در ادامه این مطلب اعمال شب های محرم از شب اول تا شب دهم را با منابع دقیق شیعی بررسی خواهیم کرد.
دعای اول ماه محرم
یکی از اعمال مهم ، دعای اول ماه است و به جهت اینکه اول این ماه اول سال بوده و از طرف دیگر دعاهای قبل از وقت نیز تاثیر خاصی در برآورده شدن حاجات و رسیدن به امور مهم دارد، این دعا تاثیر زیادی در سلامتی و دوری از آفات دینی و دنیایی آن سال و بهبودی حال و بدست آوردن نیکیها دارد. و دعایی که برای اول ماه در اقبال روایت شده دعای بسیار مفیدی برای مطالب مذکور است.
اعمال شب اول محرم
بعضی از نمازهایی را که در این شب وارد شده به مقدار حال و توانایی خود خوانده - حداقل دو رکعت نمازی را که شامل حمد و یازده بار "قل هو الله احد" است، بعد از آن دعایی را که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بعد از این نماز خوانده است و در کتاب اقبال نقل شده بخواند و فردای آن روز را روزه بگیرد. در روایت آمده است:
کسی که چنین عملی را انجام دهد، مانند کسی است که بمدت یک سال کارهای خوب انجام داده و تا سال آینده محفوظ خواهد بود.
نماز شب اول محرم
شب اوّل سیّد در اقبال برای این شب چند نماز ذکر فرموده :
اوّل : صد رکعت در هر رکعت حمد و توحید بخواند.
دوّم : دو رکعت در رکعت اوّل حمد و انعام و در دوّم حمد و یَّس.
سوّم : دو رکعت در هر رکعت حمد و یازده قُل هُوَاللّهُ اَحَدٌ در روایت است از حضرت رسول صَلَّی اللَّهِ عَلِیهِ وَاله که هر که در این شب این دو رکعت نماز را بجا آورد و صبحش را که اوّل سال است روزه بدارد مثل کسی است که تمام سال را مُداومت به خیر کرده و در آن سال محفوظ باشد و اگر بمیرد به بهشت برود.
و نیز سیّد برای هلال این ماه دعاء مَبْسُوطی ذکر فرموده و اگر ممکن شود احیا بدارد این شب را به دعا و نماز و خواندن قرآن روز اوّل.
بهترین اعمال اول ماه محرم
بدانکه اوّل محرم اوّل سال است و در آن دو عمل وارد است:
اوّل : روزه است و در روایت رَیّان بن شبیب از حضرت امام رضا علیه السلام مرویست که هر که در این روز روزه بدارد و خدا را بخواند خداوند دعای او را مستجاب کند چنانکه دعای زکریّا را مستجاب نمود.
دوم : از حضرت امام رضا علیه السلام منقولست که حضرت رسول صَلَّی اللَّهِ عَلِیهِ وَ اله روز اوّل محرم دو رکعت نماز می کرد و چون فارغ می شد دستها را بلند می کرد و این دعا را سه دفعه می خواند.
اَللّهُمَّ اَنْتَ الاِْلهُ الْقَدیمُ وَهذِهِ سَنَةٌ
خدایا تویی معبود ازلی و این سال
جَدیدَةُ فَاَسْئَلُکَ فیهَاالْعِصْمَةَ مِنَالشَّیْطانِ وَالْقُوَّةَ عَلی هذِهِ النَّفْس
تازه است از تو خواهم در این سال نگهداریم را از شیطان و نیروی بر این نفس
الاْمّارَةِ بِالسّوَّءِ وَالاِْشْتِغالَ بِما یُقَرِّبُنی اِلَیْکَ [یاکَریمُ] یا ذَاالْجَلال
که پیوسته به گناه فرمان می دهد و سرگرمی بدانچه مرا به تو نزدیک کند ای صاحب جلالت
وَالاِْکْرامِ یا عِمادَ مَنْ لا عِمادَ لَهُ یا ذَخیرَةَ مَنْ لا ذَخیرَةَ لَهُ یا حِرْزَ
و بزرگواری ای تکیه گاه کسی که تکیه گاهی ندارد ای ذخیره آنکس که ذخیره ندارد ای پناهگاه
مَنْ لا حِرْزَ لَهُ یا غِیاثَ مَنْ لا غِیاثَ لَهُ یا سَنَدَ مَنْ لا سَنَدَ لَهُ یا کَنْزَ
آنکس که پناهگاهی ندارد ای فریادرس آنکس که فریادرسی ندارد ای پشتیبان آنکس که پشتیبانی ندارد ای گنج
مَنْ لا کَنْزَ لَهُ یا حَسَنَ الْبَلاَّءِ ی ا عَظیمَ الرَّج اَّءِ ی ا عِزَّ الضُّعَف آءِ ی ا مُنْقِذَ
آنکس که گنجی ندارد ای که آزمایشت نیکو است ای بزرگ مایه امید ای عزت بخش ناتوانان ای نجات بخش
الْغَرْقی یا مُنْجِیَ الْهَلْکی یا مُنْعِمُ یا مُجْمِلُ یا مُفْضِلُ یا مُحْسِنُ
غریقان ای خلاص کننده هالکان ای نعمت بخش ای زیباپرور ای فزون بخش ای نیکوده
اَنْتَ الَّذی سَجَدَ لَکَ سَوادُ اللَّیْلِ وَنُورُ النَّهارِ وَضَوْءُ الْقَمَرِ وَشُعاعُ
تویی که سجده کرد (و به کمال خضوع درآمد) برایت سیاهی شب و روشنی روز و تابش ماه و شعاع
الشَّمْسِ وَدَوِیُّ الْمآءِ وَحَفیفُ الشَّجَرِ یا اَللّهُ لا شَریکَ لَکَ اَللّهُمَّ
خورشید و صدای ریزش آب و بهم خوردن درخت ای خدایی که شریک نداری خدایا
اجْعَلْنا خَیْراً مِمّا یَظُنُّونَ وَاغْفِرْ لَنا ما لا یَعْلَمُونَ وَلا تُؤ اخِذْنا بِما
قرارمان ده بهتر از آنچه مردم گمان کنند و بیامرز از ما آنچه را که نمی دانند و مگیر ما را بدانچه
یَقُولُونَ حَسْبِیَ اللّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ
گویند بس است مرا خدا معبودی جز او نیست بر او توکل کنم و او است پروردگار عرش
الْعَظیمِ امَنّا بِهِ کُلُّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَما یَذَّکَّرُ اِلاّ اُولُوا الاْلْبابِ رَبَّنا
عظیم ایمان داریم به او و هرچه هست از نزد پروردگار ما است و اندرز نگیرند جز خردمندان پروردگارا
لاتُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنا وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً اِنَّکَ اَنْتَ الْوَهّاب
منحرف مساز دلهای ما را پس از آنکه هدایتمان کردی و ببخش به ما از پیش خود رحمتی که براستی تویی بخشایشگر
اعمال دهه اول محرم به نقل از شیخ طوسی
شیخ طوسی نقل کرده است که روزه گرفتن در دههی نخست ماه محرم مستحب است؛ امّا در روز عاشورا بهتر است انسان تا بعد از عصر از خوردن و آشامیدن خودداری کند و سپس مقدار اندکی تربت تناول نماید. همچنین سید روایت کرده است که روزه گرفتن در تمام این ماه فضیلت دارد و روزهدار را از گناهان حفظ میکند.
اعمال شب سوم محرم
شب و روز سوم ماه محرم زمانی است که بنا بر روایتها، حضرت یوسف علیهالسلام از زندان رهایی یافت. گفته شده هرکس در این روز روزه بگیرد، خداوند کارهای دشوار او را آسان میگرداند و اندوهش را برطرف میکند. همچنین در روایتی از پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله آمده است که دعای او در این روز به اجابت میرسد.
اعمال شب هشتم محرم
یکی از اعمالی که برای روز هشتم ماه محرم توصیه شده، روزه گرفتن است. در برخی روایات آمده است که خداوند دعای کسی را که در این روز روزه میگیرد، به اجابت نزدیک میکند. همچنین این روز در میان شیعیان به نام حضرت علیاکبر علیهالسلام شناخته میشود.
در روز هشتم محرم، تشنگی در میان اهلبیت امام حسین علیهالسلام و یاران آن حضرت شدت گرفته بود و فشار عطش بهویژه بر کودکان و نوجوانان کاروان بسیار سنگین بود. در هشتم محرم سال ۶۱ هجری قمری، محاصره آب شدیدتر شد و دسترسی کاروان امام حسین علیهالسلام به آب بهطور کامل محدود گردید؛ تا جایی که کودکان و همراهان کاروان با تشنگی سختی روبهرو بودند و چشمانتظار قطرهای آب مانده بودند.
اعمال شب نهم محرم و روز تاسوعا
روز نهم روز تاسوعا است از حضرت صادق علیه السلام روایت است که فرمود تاسوعا روزی بود که امام حسین علیه السلام و اصحابش را در کربلا محاصره کردند و سپاه شام بر قتال آن حضرت اجتماع کردند و ابن مرجانه و عُمر سعد خوشحال شدند به سبب کثرت سپاه و بسیاری لشکر که برای آنها جمع شده بود.
جناب امام حسین علیه السلام و اصحابش را ضعیف شمردند و یقین کردند که یاوری از برای آن حضرت نخواهد آمد و اهل عراق او را مَدَد نخواهند نمود پس فرمود پدرم فدای آن ضعیف غریب.
مستحب است تمام ماه را روزه بگیرد. و در مورد روزه روز تاسوعا و عاشورا روایت مخصوص داریم اما احتیاط این است که روز عاشورا را روزه نگیرد ولی از خوردن و آشامیدن تا عصر خودداری نماید و آنگاه چیزی بخورد یا بیاشامد.
به جهت این که امام حسین علیه السلام و یاران حضرت در عصر از غصه های این دنیای پست رهایی یافتند و در هنگام عصر سعادتمند شده و به مطلوب خود که عبارت بود از دیدار خداوند بزرگ، رسیدند. و شاید به همین جهت است که دوستان عزادار آن حضرت علیه السلام در عصر این روز غم و غصه آنها کاهش پیدا کرده و از بین می رود.
بررسی برخی اعمال نقلشده برای شب و روز عاشورا
درباره برخی اعمالی که برای شب و روز عاشورا نقل شده ـ مانند بعضی نمازها و دعاها، غیر از زیارتها و نمازهای شناختهشده آن ـ اشکالهایی مطرح شده است. گفته شده ممکن است برخی از این اعمال بعدها ساخته و پرداخته مخالفان شیعه بوده باشد؛ از جمله مواردی مانند توصیه به سرمه کشیدن و امثال آن.
حتی اگر در برخی منابع روایتی نیز درباره این امور نقل شده باشد، باز هم برپایی مراسم عزاداری برای امام حسین علیهالسلام، فرستادن صلوات بر آن حضرت و یارانش، و نیز لعن بر قاتلان آنان برتر و شایستهتر دانسته شده است؛ چرا که در روایات، بر این اعمال تأکید بیشتری شده است.
انتهای پیام | https://www.shia-news.com/
منبع: نمناک