شیعه نیوز: ماه محرم ماه حُزن و اندوه اهل بیت و شیعیان ایشان است. این ماه، ماه به شهادت رسیدن یکی از پاک ترین بندگان خدا و نوه پیامبر است. در کتب اسلامی، اعمال مختلفی را برای روزهای این ماه آورده اند. در این بخش، ذکر و دعاهایی را آورده ایم که می توانید در این ماه بخوانید.
دعای پیامبر در اول ماه محرم
سیّد ابن طاووس در کتاب «اقبال» آورده است که از حضرت رضا علیه السلام روایت شده: رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز اول محرم، دو رکعت نماز می خواند و پس از پایان، دست ها را به آسمان برمی داشت و این دعا را سه مرتبه می خواند.
متن دعا به این شرح است:
اللّٰهُمَّ أَنْتَ الْإِلٰهُ الْقَدِیمُ، وَهٰذِهِ سَنَةٌ جَدِیدَةٌ، فَأَسْأَلُکَ فِیهَا الْعِصْمَةَ مِنَ الشَّیْطانِ وَالْقُوَّةَ عَلَیٰ هٰذِهِ النَّفْسِ الْأَمَّارَةِ بِالسُّوءِ وَ الاشْتِغَالَ بِما یُقَرِّبُنِی إِلَیْکَ یَا کَرِیمُ
ترجمه: خدایا، تویی معبود ازلی و این است سال نو. در این سال از تو درخواست می کنم حفظ شدنم را از شیطان و قدرت بر این نفس فرمانده به گناه و مشغول شدن به آنچه مرا به تو نزدیک می کند، ای صاحب بزرگواری و کرامت.
یَا ذَا الْجَلالِ وَالْإِکْرامِ، یَا عِمادَ مَنْ لا عِمادَ لَهُ، یَا ذَخِیرَةَ مَنْ لا ذَخِیرَةَ لَهُ، یَا حِرْزَ مَنْ لا حِرْزَ لَهُ، یَا غِیاثَ مَنْ لا غِیاثَ لَهُ، یَا سَنَدَ مَنْ لا سَنَدَ لَهُ، یَا کَنْزَ مَنْ لا کَنْزَ لَهُ، یَا حَسَنَ الْبَلاءِ، یَا عَظِیمَ الرَّجاءِ، یَا عِزَّ الضُّعَفاءِ، یَا مُنْقِذَ الْغَرْقیٰ، یَا مُنْجِیَ الْهَلْکَیٰ، یَا مُنْعِمُ یَا مُجْمِلُ یَا مُفْضِلُ یَا مُحْسِنُ
ترجمه: ای صاحب جلال و اکرام، ای تکیه گاه کسی که تکیه گاهی ندارد، ای اندوخته کسی که اندوخته ای ندارد، ای پناهگاه کسی که پناهگاهی ندارد، ای فریادرس کسی که فریادرسی ندارد، ای پشتوانه کسی که پشتوانه ای ندارد، ای گنجینه کسی که گنجی ندارد، ای نیکو آزمایش، ای بزرگ امید، ای توان ناتوانان، ای نجات دهنده غرق شدگان، ای رهاننده هلاک شدگان، ای نعمت دهنده، ای زیباکار، ای فزون بخش، ای نیکوکار.
أَنْتَ الَّذِی سَجَدَ لَکَ سَوادُ اللَّیْلِ، وَنُورُ النَّهارِ، وَضَوْءُ الْقَمَرِ، وَشُعاعُ الشَّمْسِ، وَدَوِیُّ الْماءِ، وَحَفِیفُ الشَّجَرِ، یَا اللّٰهُ لا شَرِیکَ لَکَ
ترجمه: تویی که برایت سجده کرد، سیاهی شب و روشنی روز و تابش ماه و شعاع خورشید و خروش آب و صدای برگ درختان. ای خدا، شریکی برای تو نیست.
اللّٰهُمَّ اجْعَلْنا خَیْراً مِمَّا یَظُنُّونَ، وَاغْفِرْ لَنا مَا لا یَعْلَمُونَ، وَلا تُؤاخِذْنا بِما یَقُولُونَ، حَسْبِیَ اللّٰهُ لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ، وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ
ترجمه: خدایا، ما را بهتر از آنچه گمان می کنند قرار ده و از ما آنچه را نمی دانند بیامرز و به آنچه از ما می گویند سرزنشمان مکن. خدا مرا بس است، معبودی جز او نیست، بر او تکیه کردم و او پروردگار عرش بزرگ است.
آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَمَا یَذَّکَّرُ إِلّا أُولُوا الْأَلْبابِ، رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنا وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ
ترجمه: به او ایمان آوردیم. همه چیزها از جانب پروردگار ماست و یادکنندگان به یاد نیاورند مگر صاحبان خرد. پروردگارا، دل های ما را بعد از آنکه هدایت مان فرمودی منحرف مکن و از نزد خود رحمتی به ما ببخش، همانا تو بخشنده ای.
زیارت عاشورا؛ ذکر معروف و پرفضیلت
زیارت عاشورا یکی از اذکار معروف و پرخاصیت است که می تواند در طول سال و تمام ایام خوانده شود. این دعا منسوب به امام حسین علیه السلام است و به همین دلیل در ماه محرم و صفر بیشتر از آن استفاده می شود.
ذکر سلام بر امام حسین علیه السلام و یاران شهید ایشان و لعن و نفرین بر قاتلان ایشان و دشمنان ایشان نیز از اذکار خوب برای ماه محرم است.
لعنت فرستادن بر قاتلان امام حسین علیه السلام
یکی از اعمال ماه محرم و روز عاشورا، لعن فرستادن بر قاتلان امام حسین علیه السلام است. در روز عاشورا، هزار مرتبه بر قاتلان آن حضرت لعنت کنید و بگویید
اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ: خدایا، قاتلان حسین علیه السلام را لعنت کن.
خواندن سوره توحید در روز عاشورا
خواندن هزار مرتبه سوره توحید در روز عاشورا فضیلت دارد. در روایت آمده است هر کس این سوره را بخواند، خداوند رحمان نظر رحمت به سوی او کند.
زیارت وارث
یکی از ادعیه سفارش شده برای ماه محرم، زیارت وارث است. برای مطالعه متن کامل و فضیلت این زیارت، می توانید به مطلب «زیارت وارث صوتی همراه با متن و ترجمه» مراجعه کنید.
تسلیت گفتن به یکدیگر در روز عاشورا
در روایتی از امام باقر علیه السلام پرسیده شد که در روز عاشورا چگونه به همدیگر تسلیت بگوییم. حضرت فرمودند بگویید
«أَعْظَمَ اللّٰهُ أُجُورَنَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَیْنِ، وَ جَعَلَنَا وَ إِیَّاکُم مِنَ الطَّالِبِینَ بِثَارِهِ مَعَ وَلِیِّهِ الْإِمَامِ الْمَهْدِیِّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللّٰهُ عَلَیْهِمْ»
ترجمه: خداوند اجر ما را به سبب مصیبتی که از حسین به ما رسیده بزرگ گرداند و ما و شما را از کسانی قرار دهد که در کنار ولیّ او، امام مهدی از خاندان محمد صلی الله علیه و آله، به خونخواهی او برمی خیزند.
(منبع: مصباح المتهجد، صفحه ۷۷۲)
جمع بندی
ماه محرم فرصتی ارزشمند برای ارتباط عمیق تر با سیدالشهدا و اهل بیت علیهم السلام است. اعمال زیر در این ماه بسیار سفارش شده است
خواندن دعای پیامبر در اول محرم (دعای سال نو)
زیارت عاشورا
لعن بر قاتلان امام حسین علیه السلام
قرائت سوره توحید در روز عاشورا
زیارت وارث
تسلیت گفتن به یکدیگر با ذکر مخصوص
با خواندن این اذکار و دعاها، می توانیم در سوگ سالار شهیدان شریک باشیم و از برکات معنوی این ماه بهره مند شویم.
در ماه محرم چه ذکر و دعایی بخوانیم؟ (۶ عمل مهم از دعای سال نو تا زیارت عاشورا)