۰

آیا فاطمه( سلام الله علیها )، مردانی که به علی( علیه السلام ) جسارت کرده بودند را تهدید کرد که در صورت ادامه رفتارشان، موی سر خود را پریشان خواهد کرد؟! آیا این ‌کار با عصمت آن‌حضرت، منافات ندارد؟

روایت از حیث سند ضعیف است؛ زیرا:...
کد خبر: ۲۰۵۲۶۸
۱۱:۱۱ - ۰۹ آذر ۱۳۹۸

شیعه نیوز:
پرسش
در روایات هست که بعد از هجوم عمر و ابوبکر به خانه حضرت فاطمه( سلام الله علیها ) و درگیری‌های آن‌جا، حضرت فاطمه تهدید کرد که «به خدا قسم باید بیرون روید وگرنه نزد خدا مویم را برهنه می‌سازم». آیا این داستان صحت دارد و اگر دارد با عفت آن‌حضرت در تضاد نیست؟
پاسخ اجمالی
در منابع حدیثی و تاریخی و به صورت پراکنده، نقل‌های مختلفی درباره بی‌حرمتی به حضرت فاطمه( سلام الله علیها ) آمده است.[1]
در یکی از این نقل‌ها چنین آمده است:
«عَنِ الْمُعَلَّى عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی هَاشِمٍ قَالَ: لَمَّا أُخْرِج‏ بِعَلِیٍّ خَرَجَتْ فَاطِمَةُ وَاضِعَةً قَمِیصَ رَسُولِ الله عَلَى رَأْسِهَا آخِذَةً بِیَدَیِ ابْنَیْهَا فَقَالَتْ مَا لِی وَ مَا لَکَ یَا أَبَا بَکْرٍ تُرِیدُ أَنْ تُؤْتِمَ ابْنَیَّ وَ تُرْمِلَنِی مِنْ زَوْجِی‏ وَ اللهِ لَوْ لَا أَنْ‏ تَکُونَ‏ سَیِّئَةٌ لَنَشَرْتُ‏ شَعْرِی‏ وَ لَصَرَخْتُ‏ إِلَى‏ رَبِّی‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ مَا تُرِیدُ إِلَى‏ هَذَا ثُمَّ أَخَذَتْ بِیَدِهِ فَانْطَلَقَتْ بِهِ»؛[2] ابو‌هاشم می‌گوید: هنگامى که على( علیه السلام ) را از خانه بیرون بردند، فاطمه( سلام الله علیها ) نیز پیراهن پیامبر خدا( صلی الله علیه و آله و سلم ) را روى سرش گذاشت و دست حسنین( علیه السلام ) را گرفت و به دنبال آن‌حضرت بیرون آمد و خطاب به ابوبکر فرمود: «مرا با تو چکار؟! می‌خواهى بچه‌هایم را یتیم کنى و مرا بی‌شوهر؟ به خدا سوگند! اگر گناه نبود، مویم را پریشان ‌کرده و به درگاه پروردگارم فریاد می‌زدم». مردى از میان آن جمعیت -خطاب به ابوبکر یا عمر[3]- گفت: از این کار چه منظورى دارى؟ [می‌خواهى عذاب بر این امّت نازل کنى‏؟] سپس فاطمه( سلام الله علیها ) دست على( علیه السلام ) را گرفت و از مسجد بیرونش آورد.
بررسی سند روایت:
روایت از حیث سند ضعیف است؛[4] زیرا:
اوّلاً: در سلسله سند آن، فردی به نام معلّى‏ بن‏ محمد بصری وجود دارد که بعضی از کتاب‌های رجالی او را از جهت مذهب و حدیث، مضطرب[5] دانسته‌اند.[6] علاوه بر این‌که؛ در این روایت نامی از ابوهاشم به میان آمده است که مشخص نیست چه کسی است و مجهول می‌باشد.
ثانیاً: این روایت یک نقل تاریخی است و از امام معصوم نقل و صادر نشده است. لذا حدیث موقوف[7] است که حدیث از اقسام حدیث ضعیف می‌باشد. مگر آن‌که قراینى وجود داشته باشد که به طور عادت موجب اطمینان به صدور آن از معصوم( علیه السلام ) گردد.[8]
بررسی متن روایت:
با قطع نظر از ضعف سند، این روایت منافاتی با عصمت حضرت زهرا( سلام الله علیها ) ندارد؛ زیرا:
1. در روایت یاد شده، تأکید شده که اگر این ‌کار گناه نبود، اقدام به انجام آن می‌کردم. این بیان مانند سخن حضرت یوسف( علیه السلام ) است که قرآن درباره آن می‌فرماید: «وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ».[9]
2. در مواردی چون خطبه فدکیه که در مسجد النبی( صلی الله علیه و آله و سلم ) بیان شد،[10] فاطمه( سلام الله علیها ) در پشت پرده با مردم سخن می‌گفت، نه در جلوی چشم آنها. لذا ممکن بود در این واقعه نیز به پشت پرده رفته و در آنجا موی خود را پریشان کند، نه در بین نامحرمان که منافات با عصمت آن‌حضرت داشته باشد.
3. از طرفی ایشان نفرموده که در آن جمع و در همان لحظه این ‌کار را انجام می‌دهد. شاید به منزل رفته و برای آن‌که پریشانی خود را نزد خدا اعلام کند به این ‌کار دست بزند.
البته دو توجیه اخیر با عبارت "لولا أن تکون سیئة" چندان همخوان نیست و توجیه اول مناسب­تر است.
4. به هر حال، تهدید فاطمه( سلام الله علیها ) باعث شد که مردم دست به اعتراض بردارند. لذا حضرت به همراه امام علی( علیه السلام )، بدون این‌که این ‌کار را انجام داده باشد، به منزل برگشتند.

[1]. ر.ک: «اسامی هجوم‌آورندگان به خانه حضرت فاطمه( سلام الله علیها )»، 69908؛ «بررسی سند روایت تهدید به آتش زدن در خانه حضرت زهرا( سلام الله علیها ) در تاریخ طبری»، 51195.
[2]. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 8، ص 237 – 238، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق‏.
[3]. مجلسى، محمد باقر‏، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول‏، ج 26، ص 183، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1404ق‏.
[4]. همان.
[5]. ر.ک: «حدیث مضطرب»، 25160.
[6]. نجاشى، احمد بن على بن احمد، فهرست أسماء مصنفی الشیعة، ص 418، قم، دفتر انتشارات اسلامى‏، 1407ق‏؛ حلّى، حسن بن على‏، رجال ابن داود، ص 517، دانشگاه تهران‏، 1383ق.
[7]. ر.ک: «حدیث مرفوع، مرسل، مقطوع و موقوف»، 10825.
[8]. عاملی، حسین بن عبدالصمد، وصول الاخیار إلى اصول الأخبار، ص 104 ـ 105، قم، مجمع الذخائر الإسلامیة، 1401ق؛ صدر، سیدحسن، نهایة الدرایة فی شرح الرسالة الموسومة بالوجیزة للبهایی، ص 184 ـ 185، بی‌جا، المشعر، بی‌تا.
[9]. یوسف، 24؛ ر.ک: «برهان پروردگار برای حفظ یوسف( علیه السلام ) از گناه»، 3397.
[10]. «خطبه فدکیه حضرت فاطمه( سلام الله علیها ) در مسجد النبی»، 36558.

 

 

T

ارسال نظرات
نظرات حاوی عبارات توهین آمیز منتشر نخواهد شد
نام:
ایمیل:
* نظر: