nesws
nesws
کد خبر: ۱۲۷۲۶
تاریخ انتشار: ۰۹ فروردين ۱۳۸۸ - ۰۳:۴۶
آیت الله سید محسن طباطبایی حکیم، فرزند علامه حاج سید مهدی حکیم، از مراجع بزرگ شیعه در سال 1306 قمری در نجف اشرف به دنیا آمد.
مقام علمی

آيت الله سيد محسن حكيم در سن 7 سالگى خواندن قرآن را آموخت و در 9 سالگى به تحصيل علوم ‏اسلامى پرداخت. دروس مقدماتى را نزد برادر بزرگش سيد محمد حكيم فراگرفت و سطوح عالى را در محضر ‏جمعى از فضلاى نجف اشرف آموخت‎.‎

در سال 1326 هجرى قمرى، در بحبوحه جوانى به حوزه درس زعيم بزرگ اسلام، آيت الله آخوند ‏خراسانى راه يافت و سه سال از محضر پر بركت آن بزرگوار استفاده نمود‎.‎

پس از رحلت آن مرجع عاليقدر، به درس مرحوم آيت الله آقا ضياء الدين عراقى، وارد شد و دو دوره اصول را در محضر درس آن ‏بزرگوار فرا گرفت. همزمان، از درس مرحوم آيت الله نائينى و بعضى ديگر از بزرگان نجف نيز ‏بهره‏هاى فراوان برد‎.‎

او از سال 1338 هجرى قمرى، حوزه درس خارج فقه و اصول خود را تشكيل داد و جمعى از ‏فضلاى جوان نجف از محضرش بهره‏مند شدند‎.‎

اساتیدی که آیت الله حکیم از آنها استفاده برده همگی از بزرگان عراق می‏باشند که برخی از آنان عبارتند از: مرحوم آیة الله العظمی حاج سید محمد کاظم یزدی، مرحوم آیة الله العظمی حاج شیخ محمد کاظم خراسانی، مرحوم آیة الله سید ابو تراب خوانساری، مرحوم آیة الله میرزا حسین نائینی، مرحوم آیة الله آقا ضیاء الدین عراقی، مرحوم آیة الله شیخ الشریعه اصفهانی، مرحوم آیة الله سید محمد سعید حبوبی و مرحوم آیة الله شیخ علی باقر جواهری.

 آیت الله حکیم از موفق‏ترین مراجع تقلید شیعه در امر تالیف و تدریس بود که برخی از تالیفات ایشان عبارت است از: مستمسک العروة الوثقی نخستین شرح استدلالی کتاب عروة الوثقی، نهج الفقاهه این کتاب حاشیه‏ای است‏ بر مباحث‏بیع، از کتاب‏مکاسب مرحوم شیخ انصاری، حقایق الاصول شرح بر کفایة الاصول آخوند خراسانی، دلیل المناسک شرح استدلالی بر کتاب مناسک حج استاد بزرگوارش آیت الله میرزا حسین نائینی، رساله فی ارث الزوجة من الزوج، تعلیقه‏ای بر کتاب ریاض از بحث اجاره تا نکاح، رساله مختصری در درایه، مختصر منهاج الصالحین، حواشی بر نجاة العباد، شرح تبصره علامه حلی وحاشیه بر رساله صلاتیة.

اما برخي از شاگردان آن مرحوم، که بعد از آیت الله بروجردی مرجعیت عامه شیعه را به عهده گرفت، عبارتند از: شیخ حسین وحید خراسانی، شهید سید اسد الله مدنی، شهید سید محمد باقر صدر، مرحوم شیخ احمد فیاض سدهی، شیخ محمد تقی جعفری تبریزی، شیخ نصر الله شبستری، سید ابراهیم مرتضوی میانجی، شیخ ابو الفضل نجفی، شیخ عبد اللطیف سماهی حائری،معروف به تنکابنی، سید محمد حسین فضل الله، شیخ محمد مهدی شمس الدین، سید سعید حکیم، سید یوسف حکیم و سید محمد تقی حکیم.

آثار ماندگار

آیة الله حکیم، علاقه شدیدی به تاسیس مدارس، و راه انداختن کتابخانه‏های‏ مساجد و دیگر بناهای علمی و دینی داشت، از این رو آثار متعدد دینی از آن بزرگوار به‏یادگار مانده است. کتابخانه معروف او که به نام‏ "مکتبة الامام الحکیم‏" در نجف اشرف‏ تاسیس شده است، یکی از مجهزترین و مدرن‏ترین کتابخانه‏های اسلامی است، و جالب توجه آنکه این کتابخانه بیش از یکصد شعبه در سراسر عراق دارد. به فرمان این‏پیشوای بزرگ،مدارس و مساجد متعددی در نجف اشرف، بغداد، بصره و سایر نقاط‏ عراق و دیگر کشورهای اسلامی ساخته شد که همیشه نام آن فقید سعید را در خاطره‏هازنده می‏سازد. مرحوم آیة الله حکیم برای اداره امور مرجعیت‏خود، نظم و سازمان‏خاصی ایجاد کرده بود و برای هر قسمت مسئول معینی انتخاب نموده بود، و از افراد مطلع در اداره این تشکیلات کمک می‏گرفت، به همین دلیل تشکیلات او با نظم خاص ‏و آبرومندی اداره می‏شد و این امر در نوع خود در تشکیلات روحانیت ‏بی‏سابقه بود.

آیت الله حکیم و سیاست

مرحوم آیت الله حکیم درباره سیاست همواره می‏فرمود: "اگر معنی سیاست اصلاح امور مردم روی ‏اصول صحیح عقلائی و رفاه حال و آسایش بندگان خدا باشد، اسلام تمامش همین است و جز سیاست ‏چیز دیگری نیست و علماء غیر از این کار دیگری ندارند... و اگر منظور معنی دیگری‏باشد،اسلام از آن بیگانه و دور است.

برخي از فعالیتهای حضرت آیت الله را در ادامه به صورت فهرست‏وار خواهم آورد:

نخستین بار هنگامی که دولت انگلستان به قصد استعمار عراق لشکر خود را در خلیج فارس پیاده کرد آیت الله سید محمد سعید حبوبی، فرمان جهاد و دفاع ‏صادر کرد و خود او شخصا به جبهه ناصریه قدم گذاشت. آیت الله حکیم نیز همراه استاد قدم به جبهه جنگ نهاد و شهامت و استقامت عجیبی از خود نشان داد.

مورد دیگر اینکه، هنگامی که کمونیستها رخنه فوق العاده‏ای در تمام دستگاههای عراق کرده بودند و با رهبری عبد الکریم قاسم محیطی پر از وحشت و رعب در همه جا ایجاد نموده بودند، با صدور فتوای معروف‏ "الشیوعیة کفر و الحاد" قدرت آنان را درهم شکست، و از خطری که عراق و مقدسات آهن را تهدید می‏نمود، جلوگیری به عمل آورد.

همچنین حضرت آیت الله حکیم در کمک به جنبشهای آزادی‏بخش اسلامی فعال بود و در همین ارتباط مسلمانان را به کمک و پشتیبانی از برادران مسلمان فلسطینی تشویق می‏نمود.

اعلامیه‏های متعدد و مهمی در ارتباط با مساله فلسطین و وحدت مسلمین جهان برای‏نجات مسجد الاقصی صادر نمود. همچنین موضع دولت عراق را در قبال تظاهرات‏مردم در محکومیت تجاوز علیه مصر به شدت محکوم كرد.

در مورد مبارزات روحانیت ايران که از سال 1340 شمسي با مساله‏ انجمنهای ایالتی و ولایتی شروع شده بود، آیت الله حکیم، با شجاعت و صراحت تمام ازحرکتهای اسلامی روحانیت ایران، علنا حمایت نمود،و از مواضع حساس آنان،اعلام ‏پشتیبانی کرد. از جمله كارهاي ايشان راجع به اين امر تلگراف ایشان به مرحوم آیة الله بهبهانی، تلگراف دعوت از مراجع عظام قم، محکوم نمودن عوامل فاجعه 15 خرداد و دیگر فعالیتها بود.

وفات

این عالم بزرگوار پس از عمری تلاش و کوشش در راه اسلام و قرآن، سرانجام ‏در27 ربیع‏الاول سال 1390 قمري به ملکوت اعلی پیوست، در تشییع پیکر پاک او، صدها هزار نفر شرکت جستند، و تشییع جنازه او از بغداد تا نجف،در اثر ازدحام مردم دو روزطول کشید و عملا به تظاهراتی وسیع علیه رژیم خون آشام بعث عراق مبدل گشت. نماز ایشان را فرزند برومندش آیت الله سید یوسف حکیم برگزار نمود و بدن پاکش در مقبره مخصوصی جنب کتابخانه خود ایشان در نجف اشرف به خاك سپرده شد.

منابع:

نور علم، شماره دوازدهم.
مکتب اسلام، شماره یازدهم.
نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، آغا بزرگ تهرانی.
گنجينه دانشمندان، محمد شريف رازى، تهران، کتاب‏فروشی اسلامیه.

منبع : ابنا
نويسنده: سیدمحمدناظم‏زاده قمی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: